Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
velden in klassen veerden verdeeld. Na verloop van eenigen tijd werd het
dorpsstelsel door hem nog aanmerkelijk gewijzigd, en het individueel
grondbezit ingevoerd. Eaffles bepaalde dat de landen niet meer door
de dorpshoofden zouden gehuurd worden; maar dat het Gouvernement
door zijne ambtenaren zelf de grondlasten van den landbouwenden
.Tavaan in ontvangst nemen zou (detailed settlement). Deze grond-
belasting, waaraan men den naam van landrente gaf, zou om de drie
jaren herzien worden '). Het doel van raffles hiermede was, allen
dwangarbeid te doen ophouden, den Javaan aan eigen vlijt en voor-
uitgang te gewennen en hem het beginsel van „help u zelven,"
(self-help) in te prenten; maar het mislukte grootendeels, doordat
de Javanen te weinig ontwikkeld waren om in te zien, dat vrije
arbeid hun den weg tot welvaart opende. Daarbij kwam dat de
maatregel te haastig, te ondoordacht werd ingevoerd, en dan nog wel
door onhandige ambtenaren die niet genoeg locale kennis bezaten;
dat zijne plannen, door zijn kortstondig bestuur, niet tot die resul-
taten konden leiden, die misschien van eene langduriger proef-
neming het gevolg zouden zijn geweest; en dat het vooruitzicht van
die schoone bezittingen weldra aan de Nederlanders te moeten
overlaten, zijn ijver heeft doen verflauwen, daar hij vreesde dat zij
bet schoone gebouw, door hem opgetrokken, voor goed zouden
afbreken. Dit staat vast, dat hij het welzijn van den Javaan in
menig opzicht trachtte te bevorderen en in liberalen geest werk-
zaam was. Hij schafte wel niet alle, maar toch vele heerendiensten
en verplichte leveringen af, en poogde ook aan den slavenhandel
een einde te maken. Het laatste gelukte hem niet; eensdeels door-
dat zij van Macassar en Bali werden binnengesloken, anderdeels
omdat hij zelf moest erkennen, dat zij in Oost-Indië alleen tot huiselijken
dienst gebruikt werden, en dus in een veel minder ongunstigen toe-
stand verkeerden dan in W'est-Indië. Van zijn vijfjarig bestuur en
de diensten door hem bewezen, heeft hij rekenschap gegeven in een
geschrift, dat zijn eigen lof wat te veel verkondigt om er onvoorwaar-
delijk geloof aan te kunnen schenken 2). Immers de velerlei ver-
') Dat men aan de landrente den naam van huur van den grond gaf, ging
uit van het Engelsche, oorspronkelijk niet Javaansche, maar thans den Javaan
gemeenzaam geworden begrip, uit de verovering van willem van Normandië
gesproten, dat de Souverein de ware eigenaar, de opgezetcne de huurder van
den grond is.
^ Zie thomas stamfoitd raffles, History of Java.