Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
te benoemen. Op de reis naar het vaderland had hij, bij eene schip-
breuk, zijne voornaamste papieren verloren.
Terwijl deze verschillende gebeurtenissen plaats hadden, zorgde
EAFFLES voor de regeling van het inwendig bestuur. Hij nam do
noodige maatregelen tot het verdedigen der kolonie, vormde eene
vrij talrijke krijgsmacht en veranderde de rechtspleging in dier-
voege, dat voor Europeanen, zoowel als voor inlanders, gelijke rechts-
bedeeling moest bestaan. De Sultans van Cheribon en Bantam
deden afstand van hun gebied, tegen eene schadeloosstelling in
geld; het aantal Eesidentiën, door daendels tot tien beperkt, werd
door hem op zestien gebracht, en volgens den hem opgedragen last
eene belangrijke hervorming in het belastingstelsel ingevoerd. De
voormalige O. I. Compagnie, die zich om het lot van den inlander
weinig of niets bekommerde, liet de bevolking onder hunne eigene
hoofden of regenten, en sloot met hen, bij hunne aanstelling, be-
paalde overeenkomsten, omtrent het opbrengen van kontingenten, en
het doeu van verplichte leverantiën, hetzij om niet of tegen zeer
lage prijzen. Wat bovendien aan produkten voor den handel der
Compagnie geteeld werd, moest haar tegen bepaalden prijs geleverd
worden. Dit noemde men het hontingentenstelsel, en werd door de
Compagnie, die het alleen om winst te doen was, volgehouden,
zonder dat zij moeite deed om te vernemen, aan welke afpersingen,
verdrukking en knevelarij zij daardoor de bevolking, van de zijde
hunner hoofden, prijs gaf. Dit stelsel was door daendels wel
eenigszins gewijzigd; ook had hij de inlanders in sommige gevallen
aau de willekeur hunner hoofden weten te onttrekken; maar de
hoofdzaak bleef bestaan; en bij de verschillende afwisselingen van
bestuur waren de inkomsten zeer verminderd.
Uit dien hoofde werd het belastingstelsel door eafples geregeld
volgens dat der Engelsche koloniën. Het Jcontingentenstelsel werd
voor goed opgeheven en vervangen door het dorps- of landrenten-
stelsel, waarbij het Gouvernement de aloude instellingen der inwo-
ners eerbiedigde, voortaan de landen aan de dorpshoofden verhuurde
(village-settlement) en de huur van deze invorderde in plaats van de
Eegenten, die door aanzienlijke sommen gelds voor het verlies aan
macht en inkomsten werden schadeloos gesteld. Deze huur of landrente
bestond uit een zeker aandeel in de produkten ')j waarvoor de rijst-
■) Zij werd slechts geheven van het etrste gewas, niet van het tweede.