Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
76
tegen lage prijzen berekend, kou voldoen, welke belasting zoo was
geregeld, dat hij '/c deelen van zijn' tijd tot eigen voordeel kon aan-
wenden. Verplichte leveringen van indigo en katoen; de heeren-
diensten ten behoeve der Hollandsche ambtenaren, het pandeling-
schap '), de geschenken en „hommages" werden afgeschaft. Daarente-
gen werd de rijstkultuur, na door allerlei middelen, als hooge prijzen,
graven van kanalen enz. te zijn aangemoedigd, met tiendrechten
bezwaard, en de heerendiensten, waar die op oude rechten (adat)
berustten, of tot Gouvernementsarbeid vereischt werden, in stand
gehouden. Door het Engelsche tusschenbestuur werden deze bepa-
lingen wel is waar opgeheven; doch bij de latere invoering van het
kultuurstelsel onder den Gouverneur-Generaal van den bosch, zijn
de maatregelen van daendels weder als grondslagen daarvan gevolgd.
Tegen zijne zorg voor de inlanders staat weder lijnrecht over, de
drukkende last der verplichte diensten, die hij hun oplegde bij het
aanleggen der groote werken, welke hij ondernam; als het maken van
forten, het graven van kanalen en het droogmaken van moerassen,
maar vooral van den grooten postweg, door geheel het noordelijk
deel van Java loopende. Deze reuzenarbeid, waardoor eene gere-
gelde gemeenschap met al de aan de kust gelegene plaatsen moge-
lijk werd, is door hem, met overwinning van tallooze en bijna on-
overkomelijke zwarigheden, doch met verlies van duizenden mer.
schenlevens, in een jaar tijds tot stand gebracht. De onveiligheid van
den zeeweg had een ander middel van gemeenschap dringend nood-
zakelijk gemaakt; maar de ontwerpers hadden het plan met voor-
dacht zoodanig geregeld, dat het werk, naar menschelijke berekening,
onmogelijk voltooid kon worden. Daendels liet zich echter door
niets afschrikken. De weg, 200 uren gaans lang, loopt van Anjer
tot Panaroekan, door moerassen, valleien, over heuvels en stroomen,
en is van een groot aantal bruggen voorzien. Hij is verdeeld in afstan-
den van 20 tot 20 minuten, die door palen worden aangewezen, en
waar men logementen, posthuizen enz. aantreft. Er werd gezorgd
voor postpaarden; een postwagendienst werd ingevoerd,"en met ver-
bazingwekkende snelheid doorvloog men als het ware nu in 6 a 7
') Pandelingen noemt men in Nederl. Indië hen, die lichzelven tot pand heb-
ben gegeven voor schulden, en door het verrichten van arbeid in dienst der
schuldeischers, na korteren of längeren tijd hunne schulden aflossen. Hun toe-
stand grenst aan slavernij. Op Java bestaat het pandelingschap niet meer; wel
nog hier en daar in de Buitenbezittingen.