Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
30
van Indië en den Gouverneur-Generaal maetsuycker geuomen. De
lafhartige clenk, in plaats van gestraft te worden, verkreeg eene
winstgevende betrekking, t. w. die van Commandeur eeuer rijke
retourvloot naar het vaderland.
Het verlies eeuer zoo rijke kolonie als Formosa was ontegenzeg-
gelijk groot; maar toch mocht zich de Compagnie in den alleen-
handel op bijna den geheelen Indischen Archipel verheugen. Wel
mislukten hare pogingen om op China handel te drijven en verloor
zij St. Helena aau de Engelschen; maar slechts enkele bezittingen,
als de Thilippijnen en Timor, bleven deu Spanjaarden en Portugee-
zen nog over. De Compagnie beheerschte den geheelen specerij-
haudel in de Moluhhen, bezat Macassar, het grootste deel van Su-
matra, Ceylon, Mauritius, de Kaapkolonie en vele kleinere eilanden,
en dreef een' bloeienden handel op Arabië en 'Perzië. Zij had een
krachtig bestuur in Batavia en boezemde den inlandschen vorsten
vrees en ontzag in. Zij verdreef de Engelschen uit den Archipel,
beroofde hen van hunne laatste bezitting aldaar, het eiland 'Rhun '),
dat steeds een twistappel was geweest, belette de pogingen die lode-
wiJK XIV deed om er invloed en vasten voet te verkrijgen, door
het verslaan zijner vloten, en verleende krachtdadige hulp aan de
regeering der Republiek in hare oorlogen tegen Engeland eu Frank-
rijk. Zij verbond zich om 20 oorlogschepen uit te rusten en eene
bijdrage van 2 millioen in de krijgskosten te leveren. Tot vergel-
ding van dezen dienst werd dan ook het octrooi, dat eerst in 1672
verviel, reeds vijf jaren vroeger vernieuwd en verlengd tot op het einde
van 1700.
Tijdens het bewind van maetsdycker werd ook het inwendig
bestuur der Compagnie op betere grondslagen gevestigd door den
zoogenaamden Artikelbrief, in 1658 uitgevaardigd. Hij bestond uil
120 Artikelen, en behelsde bepalingen omtrent de naar Indië ver-
trekkende schepen, hunne bemanning, hunne uitrusting, den smok-
kelhandel, de plichten van de krijgsmacht der Compagnie, de ves-
tiging van Nederlanders in Oost-lndië, de betaling van de dienaren
der Compagnie, enz. De meeste dezer bepalingen waren niet nieuw,
maar uit vroegere besluiten en reglementexi bijeengebracht en tot
een geheel verzameld, waarin de rechtsgeleerde bekwaamheden van
') Ken der Banda-eilandai,