Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
21
pogingen te zien aangewend om ontwikkeling en beschaving in het
nieuw aangewonnen land in te voeren, of er het Christendom te
verspreiden, even als de Portugeezen in hunne bezittingen hadden
gedaan. Immers liet was alsof de Ncderlandsche natie geroe])en
werd, om de bevolking van Indie te verlossen van Oostersche wille-
keur en dwingelandij, en tot verlichting en veredeling eener ver-
drukte natie. Maar stofl'elijke belangen verblindden haar evenzeer,
als de onzalige twisten in den tijd van het Twaalfjarig Bestand,
over de leer der Kerk en het gezag in den Staat. Daarbij bedenke
men dat niet Nederland, zoo als de kroon van Portugal, maar de
O. J. Compagnie het land in bezit had. Als handeldrijvend lichaam
mocht zij, zonder verkrachting van haar beginsel, niet anders be-
doelen dan het meeste voordeel eii de grootste winst voor de aan-
deelhouders te verkrijgen, en geenszins het beschaven of bekeeren van
vreemde volken. Had zij dit laatste voorop gezet, zij zou ter kwader
(rouw gehandeld hebben '). Behalve de zorg voor de godsdienstige
belangen der Europeanen, door het verstrekken van ziekentroosters
op de schepen en van predikanten voor de verschillende factorijen,
(ref't men ook nog eene flauwe poging aan tot bevordering der
beschaving in het besluit, door carpentier uitgelokt, dat voortaan
do predikanten in Oosl-Indië moesten pogen de Maleisehe taal machtig
te worden; dat er een paar werkjes in die taal werden uitgegeven»
als een woordenboekje enz., dat er eenige inlandsche jongelingen
op kosten der Bewindhebbers naar Europa werden gezonden om
aldaar onderwezen te worden en als Christenen terug te keeren, en
dat cr onder toezicht van een Leidsch hoogleeraar eene inrichting
werd geopend, om te strekken tot opleiding van predikanten voor
Oost Indië, — eene inrichting die echter niet lang heeft bestaan.
c. Het bestuur der Gouverneurs-Generaal specx, brouwer en
van diemen.
Uitbreiding van macht, aanknooping van handelsbetrekkingen,
drijven van een uiterst voordeeligen handel en handhaving van het
monopolie in Oost-Indië, ziedaar in het algemeen wat van de drie
') Toch werd er in de koloniën, vooral in de Molukken op Formosa en later ook
op Ceylon, voor de verspreiding van het Christendom onder de inboorlingen gezorgd,
(Zie Kerk. Gesch. van Nederl. in tafereelen. Ueel IV.)