Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
9
gou, en in [ndië een middelpunt van gezag te vestigen, waardoor
men meer voordeel trekken kon van de krachten der Compagnie.
Daardoor konden moeielijke vraagstukken spoediger opgelost, en
belangrijke maatregelen krachtiger uitgevoerd worden. Hierbij kwam
nog dat er zich een tal van misbruiken openbaarden, die op den
duur hoogst nadeelig moesten werken. Door de ruime uitdeelingen
kwam het gezegde in zwang: „de Compagnie is rijk genoeg". Het
scheepsvolk eigende zich op sluwe wijze een deel der rijke ladingen
foe; anderen dreven negotie met in Indië gesmokkelde goederen.
Zoo is het meermalen gebeurd, dat men onderweg een deel der
kruidnagelen verkocht, en de rest zeer vochtig maakte om toch
hetzelfde gewicht te hebben, waardoor men meermalen 10 ä 15
pCt. verdiende. Ieder der officieren had aan boord eene zekere
scheepsruimte ter zijner beschikking. En ofschoon bij de aankomst
al de schepen werden gevisiteerd, er werden allerlei listen uitge-
dacht om dat onderzoek nutteloos te maken of te ontduiken.
Op nog grooter schaal werden de bedriegerijen door de ambtena-
ren in Tndié gepleegd. De oorzaken hiervan waren de schrale be-
zoldigingen van allen zonder onderscheid, het slechte gehalte van
de dienaren der Compagnie, dikwijls uit het schuim der natie be-
staande, of uit personen, die geronseld en tegeu wil en dank aan
boord der schepen gebracht waren ') j de toenemende weelde en
de verminderde waarde van het geld; waarom dikwijls stille winsten
of andere buitengewone inkomsten waren vergund geworden die
langzamerhand ontaardden. Verrijking, onverschillig op welke
wijze, ziedaar het hoofddoel dat men trachtte te bereikeu; ja men
leende zelfs gelden uit ten laste der Compagnie, om het later te
doen voorkomen alsof de debiteur verdwenen, gestorven, of door
ambtenaren die daarvoor zochten te waken ; doch de straf bepaalde
') Zie: oan Lennep en Ter (louw, Uithangteekens, bl. 150.
") ])eze ongeoorloofde winsten heetten „middelen van bestaan" en waren zeer
verschillend, b. v. Morshandel: verkoop tot eigen voordeel van produkten der Com-
pagnie. Overwichten, Mingewichten, Spillage: hetgeen minder te kort was dan in
rekening werd gebracht. Stilte ivinsten: handel in verboden goederen, b. v. opium.
Contributiën : geschenken bij verpachtingen en huishoudelijke zaken. Hommages : ge-
schenken op nieuwejaarsdag of verjaardagen; gratis verschaffen van paarden, trek- en
melkvee; leverantie uit de pakhuizen der Compagnie van laken, linnen enz.
Heerendiensten: het verrichten van allerlei werk door de inlanders zonder betaling
te krijgen, waardoor duizenden dezer ongelukkigen aan den landbouw werden ont-
trokken en aan den slavensiand geljjk gemaakt.