Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
117
militaire maatregelen nam. Dit laatste bleek weldra overbodig te
zijn. Nogtans werden dergelijke bijeenkomsten verhinderd, en de
Predikant van hoëvell ontving over zijn gehouden gedrag in deze
zaak eene berisping, die hem bewoog zijn ontslag te vragen en
naar het vaderland terug te keeren. Deze gebeurtenis, de FolitieJce
demonstratie genoemd, heeft zeer groote gevolgen gehad. Eene
daarvan is geweest de vorming van eene liberale partij, die allengs-
kens aangroeide en zich ten doel stelde eene geheele wijziging in
het bestuur der koloniën te brengen. De vraagstukken, die hierbij
in aanmerking komen, zijn vele; de voornaamste zijn: het opheffen
van den gedwongen arbeid, het monopolie der koffie, het landbezit
en het verkoopen van gronden aan particulieren, de verbetering van
wegen, scheepvaart, landbouw en boschwezen, de openbaarheid in het
bestuur, enz. Eene andere partij, de conservatieve geheeten, ver-
langde daarentegen het behoud van al het bestaande, ofschoon met
wijziging en verbetering van erkende gebreken. Hierdoor is er in
Nederland sedert 1848 een felle strijd ontstaan op staatkundig ge-
bied, zoowel in brochures, dagbladen en tijdschriften, als in de
Staten-Generaal, waarin de liberale richting menige overwinning
heeft behaald, en waardoor reeds menige wensch tot vervulling is
gekomen. De partij des behouds kent aan het historische en be-
staande uit vroegere tijden een volstrekt recht toe. Zij vreest, dat
met het verlaten van het tot hiertoe gevolgde regeeringsstelsel, de
schoone voordeelen van millioenen schats, die het batig slot uitma-
ken, zullen verloren gaan; dat onze finantiën dat verlies niet zul-
len kunnen lijden, ja zelfs dat er gevaar bestaat voor den geheelen
ondergang onzer bezittingen. De liberale partij daarentegen be-
strijdt die meening, en acht het recht, uit de vroegere feiten voort-
gevloeid, slechts als een betrekkelijk, ja als een verloren recht. Zij
beweert, dat een tijdelijk verlies beter is dan een onrechtvaardig en
onzedelijk voordeel, en dat dit verlies, van lieverlede, bij een gere-
geld belastingstelsel in Indië, door meerder inkomsten gedekt zal
zijn. Zelfs beschouwt een zeer aanzienlijk gedeelte der liberale
partij het geheele „batig slot" als onzedelijk; en meent zij dat men
alleen recht heeft op indirecte voordeelen, door vermeerdering van
's lands welvaart teweeg gebracht. En inderdaad, indien men aan
alle eischen van een goed bestuur in Indië wil beantwoorden, kan
er niet veel voor een batig slot overschieten, en moet men, eer
het te laat is, op het nemen van andere maatregelen bedacht zijn.