Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
106
letteu hebben op den aard der gronden voor den verplichten aanbouw
aangewezen, en van de inlanders die het moesten verrichten. Intusschen
wordt het stelsel tegenwoordig van verschillende zijden hevig aange-
vallen eu op goede gronden afgekeurd. De Staat, zoo zegt men,
is souvereiu, grondbezitter en koopman te gelijk. Hij beschikt wille-
keurig over den grond, bepaalt de prijzen der produkten, verkoopt
ze, en laat den Javaan niet deelen in de gunstige uitkomsten. Hij
handhaaft de gedwongen leveringen en belemmert de ontwikkeling
der Europeesche industrie in het binnenland, evenals de landbouw-
ondernemingen door Nederlanders beproefd en op vrijwilligen ar-
beid gegrond. Hierdoor wordt de vrijheid te veel beperkt, de na-
ijver van particulieren opgewekt, de mededinging onmogelijk gemaakt,
de knevelarij in de hand gewerkt, en alles alleen daarop gericht,
dat er zeer veel produkten geleverd worden. A^oorts is nog eene
der voornaamste grieven deze: dat aan het aanvankelijke plan om
de landrenten te doen vervallen, geen gevolg is gegeven; dat dus
de bevolking, nevens de landrenten en heerendiensten ook tot kui-
tuurdiensten verplicht zijnde, dubbel wordt belast; en dat verschil-
lende knevelarijen en onrechtvaardigheden daarbij, zonder schaamte,
gepleegd worden.
Oorspronkelijk was de koffieknltuur, die reeds lang vóór de in-
voering van het kultuurstelsel bestond, niet daarin opgenomen.
Eerst in 1832 werd zij, met eenige wijziging en uitbreiding, er mede
in verband gebracht, en bepaald dat de koffie tegen den marktprijs
berekend zou worden. In 1833 werd dit zoodanig gewijzigd, dat
de marktprijs voortaan door het Gouvernement zou worden bepaald,
waardoor de planter op nieuw aan eene hatelijke willekeur was
overgegeven. Eindelijk weet men thans zeker, dat het kultuurstel-
sel op zich zeiven slechts schijnbare winsten heeft opgeleverd, tot
op het oogenblik dat de koffieprijzen zoo geweldig gestegen zijn.
Als men de koffie niet tot het kultuurstelsel rekent, dan blijft er
van de winsten bijna niets over. Al de andere knltnres hebben
verlies opgeleverd, behalve de suiker, waarop intusschen in de eerste
jaren mede verloren is').
Wel wordt nu door de verdedigers van het kultuurstelsel beweerd,
dat de Javaan, door de gedwongen levering aan de regeering ont-
■j Zie over alles wat het kultuurstelsel betreft: n. g. pierson, zts vo
over het kulluursielsel.