Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
105
gelden tot ondersteuning te ontvangen, in hare behoefteïi voorzien,
ja zelfs de schatkist van Nederland tot voordeel strekken konden.
Deze toch bevond zich in ongnnstigen toestand, ten gevolge der
groote schulden, die er op verschillende wijzen in de laatste 40 jaren
waren gemaakt. Daarom had men het oog geslagen op den Generaal
van den bosch, pas uit Suriname als Commissaris-Generaal terug-
gekeerd, en die zich in Nederland, door de oprichting der koloniën
van weldadigheid, een goeden naam had verworven. Bovenal ver-
wachtte men veel van zijne groote administratieve kennis en zijne
bekendheid met de Indische maatschappij, waar hij vroeger geruimen
tijd had doorgebracht. Die verwachting word door de uitkomst
niet slechts bevestigd, maar zelfs overtroffen. Door het invoeren
van een ander stelsel van landbouw, het kuituur stelsel geheeten, ge-
lukte het hem iu weinige jaren, niet alleen de uitgaven der koloniën
door de inkomsten te bestrijden, maar jaarlijks een zeer aanzienlijk
overschot van eenige millioenen iu 's lands schatkist te storten.
Dit overschot wordt genoemd: het batig slot.
Het doel van het kultuurstelsel was, om de teelt van produkten.
voor de Europeesche markt geschikt, als suiker, koffie, indigo enz.
door gedwongen arbeid uit te breiden; een deel der velden van
elke dessa en van de werkkrachten der bevolking te doen strekken
om die voortbrengselen, welke de Eegeering zou aanwijzen, aan te
kweeken en tegen bepaalde, maar lage prijzen te leveren; en einde-
lijk den Javaan aan gezetten arbeid te gewennen, en hem van dien
arbeid voordeel te doen trekken, door hem het uitzicht te openen
op eene matige winst. Daarbij zou de ijver der inlandsche hoofden
en Europeesche ambtenaren, met de inzameling belast, geprikkeld
worden door het invoeren van zoogenaamde kuituurprocenten.
Om dit stelsel ingang te doen vinden werd bepaald: 1°. dat
vrijdom van landrente zou wordeu verleend aan iedere dessa (dorp),
die een vijfde harer rijstvelden afzonderde voor de teelt vau een
gewas, geschikt voor de markt van Europa-, 2°. dat de meerdere
waarde die het gewas, bij taxatie, boven de landrente zou heb-
ben, ten voordeele der dessa komen zou; eu 3". dat een mis-
gewas, mits niet door eigeu schuld ontstaan, ten laste der regeering
zou komen '). Bij de invoering van dit stelsel zou men verder te
') Do Handelmaatschappij zou de geleverde produkten overvoeren, verkoopen en
met de Nederlandsche schatkist verrekenen.