Boekgegevens
Titel: Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Auteur: Fortanier, A.P.
Uitgave: Amsterdam: G.L. Funke, 1869
[S.l.]: Loman, Kirberger & Van Kesteren
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 295 B 29
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206389
Onderwerp: Geschiedenis: geschiedenis van Azië, Geschiedenis: geschiedenis van Amerika
Trefwoord: Nederlandse koloniën, Geschiedenis (vorm), Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling der Nederlandsche koloniën
Vorige scan Volgende scanScanned page
99
toch moesten de Staten-Generaal, door vereeniging der verschillende
maatschappijen, beletten, dat de eene de andere vernielde; bij die
der Handelmaatschappij moest men den uitgedoofden ondernemings-
geest opwekken, scheepsbouw, reederijen en fabrieken opbeuren, en
vertrouwen scheppen op de toekomst. Haar kapitaal zou zijn 24,
later 37 millioen; de rente i 4% pCt. werd gewaarborgd; het be-
stuur geregeld, en zoo groot was de deelneming, dat men in de
eerste leeuing voor bijna 3 maal zoo veel inschreef als noodig was.
Al dadelijk vreesde men dat de Maatschappij door hare groote kracht
alle andere handelshuizen zou te gronde richten. Deze vrees was
op dat tijdstip ongegrond. Immers, zij trad niet op als mededing-
ster, om de eenvoudige reden dat er geene concurrentie bestond.
Integendeel, zij spoorde anderen aan om haar voorbeeld te volgen,
en heeft den bloei der katoenfabrieken in Twenthe en elders, en
dien van scheepstimmerwerven en reederijen zeer bevorderd '").
Door den Generaal van geen werd inmiddels, na hardnekkigen
tegenweer, de opstand op Macassar bedwongen, en een gelukkige
tocht tegen Boni gedaan, waarbij van speyk zich als adelborst onder-
scheidde. Evenzoo bracht de Kolonel de stüers de zaken op Su-
matra tot een gelukkig einde, en werden er door beide krijgsover-
sten verdragen tot stand gebracht, waardoor deze twee belangrijke
bezittingen tot rust geraakten Maar gedurende dien tijd barstte
op Java in Djokjakarta een opstand uit, die aanleiding heeft gege-
ven tot den vijfjarigen oorlog met diepo negoro (1825—1830) en
die, hoe hardnekkig ook en met afwisselend geluk gevoerd, toch
gestrekt heeft om ons gezag in de Oost-Indiën voor goed te beves-
tigen.
Verschillende oorzaken hadden diepo negoro tot dezen opstand
aangezet. Als onechten zoon van den Sultan, was hij in 1814 van
de troonsopvolging uitgesLten, en zijn broeder tot Sultan aangesteld.
Na diens dood in 1827 was hij Voogd van deu nieuwen Sultan
geworden, maar ouder toezicht van den Eesident. Hij droeg dien
') Later is de boven geopperde vrees bewaarheid geworden, en heeft de Handel-
maatschappij aan onzen handel onberekenbaar veel kwaad gedaan. Dit is ook het
oordeel van de Kamers van Koophandel van Amsterdam, Rotterdam, Leiden en
Twenthe, die zich allen tegen het consignatiestelsel, waarop zij uitsluitend drijft,
verklaard hebben.
2) Do rust op Sumatra was slechts van korten duur; na het vertrok van don
heer de stuers brak de oorlog dadelijk uit.