Boekgegevens
Titel: Nederduitsche spraakkunst
Auteur: Weiland, Pieter
Uitgave: Dordrecht: Blussé en Van Braam, 1820
Nieuwe door den auteur zelven overziene en verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 700 : 1820
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206030
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederduitsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
SPRAAKKUNST. 39
deelen niet uit woorden bestaan, en derhalve niet
in woorden kunnen opgelost worden, als: groot,
vcldy liefde, akker enz. Een woord wordt zamen-
gesteld geheeten, in zoo verre het uit twee of
meer woorden gevormd is, als: grootvader, vtld- ' , /V
heer, liefdehoi, akkerbouw enz.
55- De zamenstelling geschiedt voorname lijk
met oogmerk, om een woord en deszelfs beteeke-
nis te omschrijven, of nader te bepalen, en beide,
daardoor tot een denkbeeld te vereenigen; en het
omschrijvende, of nader te bepalen gedeelte staat
altoos vo'jraan. Zoo is avow^A^ een kost, welke
des avonds gebruikt wordt, of voor den avond
geschikt is, weikhuis een huis, waarin gewerkt
wordt, bierazijn azijn , van bier gemaakt, heengaan
van eene plaats gaan enz.
§ 56. Hieruit blijkt, dat het geenszins onver-
schillig is, welk eene plaats een woord in zamen-
stelling met een ander woord bekleedt, dewijl bij
eene verplaatsing van dezelven, indien deze mo-
gelijk is, eene gansch andere beteekenis ontstaat,
bij voorbeeld: werkhuis en huiswerk, bouwland ea
landbouw, ven terglas glasvenster, berggras ^n
grasberg, bierkelder en kelderbier, bloemveld en
veldbloem, botervat en vatboter, huisraad en raad-
huis en vele anderen.
§. 57. De uit twee deelen zamengestelde woor-
den zijn de gewoonlijkste; eciiter zijn er genoeg,
welke uit drie woorden bestaan , als: aartsbooswicht,
veldpostmeester, zeevischmarkt, vijnazijnmakerij,
C 4 on-