Boekgegevens
Titel: Nederduitsche spraakkunst
Auteur: Weiland, Pieter
Uitgave: Dordrecht: Blussé en Van Braam, 1820
Nieuwe door den auteur zelven overziene en verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 700 : 1820
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206030
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederduitsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
SPRAAKKUNST. 525
Versclieidene volz.innen tot een geheel zamengevoegd ,
dan ontstaat eene periode.
284. Zoo wel een enkelvoudige, als zamenge-
stelde volzin kan tot eene periode verlengd worden ;
en ten aanzien van eenen enkelvoudigen volzin ge-
schiedt dit, door uitbreiding en omschrijving, zoo
van het onderwerp der rede, als van deszelfs nade-
re bepalingen; of daardoor, dat men een en herzelf»
de hoofddenkbeeld op verscheidene wijzen voorsteltj
En dikwerf worden beide deze middelen in eene en
dezelfde periode te gelijk gebezigd. Zoo laat zich,
bij voorbeeld, de eenvoudige volzin , het gezigt is de
voortrcfeüjkste onzer zinnen, op de volgende wijze
tot eene periode uitbreiden: het gezigt verschaft aan
de ziel de rijkste verscheidenheid van denkbeelden',
bet houdt zich bezig met zijne voorwerpen op den ver-
sten afstand, en blijft den längsten tijd werkzaam,
zonder van zijn eigen genot vermoeid of verzadigd te
worden-, en daarom is het gezigt het volmaakste en
aangenaamste van alle onze zintuigen,
285. De zameugestelde perioden zijn zoo veel-
vuldig , als het de zamengestelde volzinnen zijn,
waaruit eene periode bestaat. Eenige weinige voor-
beelden zullen ter ophelderinge voldoende zijn.
1. Zamenhindende periode: wijze menschen zien en
beschouwen ieder roor hen gewigtig voorwerp geheel en
aan alle zijden; zij bemerken niet alleen de plaats
hebbende gebreken, waar ook de wezenlijke voortreffe-
lijkheden eev.er zaak', zij gevoelen de onvolkomenheid
van al jitin weien, erkennen de mogelijkheid vart te
X 3 dwa-