Boekgegevens
Titel: Nederduitsche spraakkunst
Auteur: Weiland, Pieter
Uitgave: Dordrecht: Blussé en Van Braam, 1820
Nieuwe door den auteur zelven overziene en verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 700 : 1820
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206030
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederduitsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
spraakkunst. 323
bedrijvend deelwoord, geen hulpwoord uit te laien
is, zoo kan dit deelwoord ook alleen op tweederlei
wijs ter zamentrekking gebruikt worden,
1. Wanneer een verhalende volzin met het be*
trekkelijke voornaamwoord die, of welke, een werk-
woord in den tegenwoordigen tijd heeft, zoo kan
hetzelve voor het als bijvoegelijk naamwoord gebe-
zigde deelwoord verwisseld worden, het welk dan,
met weglating van het betrekkelijke voornaamwoord,
den naamval van zijn werkwoord beheerscht: de
ieder gelukkig makende deugd; de Gode behagende
aandoeningen van het hart; dat is, de deugd, weU
ke ieder gelukkig maakt; de aandoeningen van het
hart, weike Gode be hagen é
2. Wanneer twee met en verbondene volzinnen
een gemeenschappelijk onderwerp hebben, en in
denzellden naamval staan, dan kan het werkwoord
des eenen volzins, met weglating van het voeg-
woord en, in het deelwoord overgaan: de Batavic
ren, smaak in den voonlag krijgende, zonden ter-
stond eenigen af, om de gelegenheid van het onbe*
kende gewest op te sporen; dat is, de Batavieren
kregen smaak in den voorslag, en zonden enz. De
vleijer, laag voor u bukkende, houdt intusschen den
dolk op u gerigt.
282. Deze zamentrekking der volzinnen, door
bijvoegelijke naamwoorden, of bijwoorden, en deel-
woorden, wordt dikwerf verkeerd gebezigd, bij
voorbeeld, li wanneer m;er dan een onderwerp iu
de volzinnen voorkomt; mijn vader het begeerende,
X a zal