Boekgegevens
Titel: Nederduitsche spraakkunst
Auteur: Weiland, Pieter
Uitgave: Dordrecht: Blussé en Van Braam, 1820
Nieuwe door den auteur zelven overziene en verb. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 700 : 1820
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_206030
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederduitsche spraakkunst
Vorige scan Volgende scanScanned page
sp r. aakkunst. 89
ter eenig, zeker, menig of %ommig, komen, be«
houden of verwerpen zij de e, naar eisch van het
zelfstandige naamwoord, waartoe zij behooren.
Ter nadere verklaring van dezen regel, dient het
volgende: zoodanige persoonlijke naam «voorden van
het mannelijke geslacht, welke eenen ambtenaar,
bedrijver, bestuurder, of dienaar aanduiden , op er,
aar, ier of iing uitgaan, als: arbeider, her aar,
hovenier, hoveling, als mede onze woorden koning,
vor:t, admiraal, prins, overste, heer, meester,
knecht, onderdaan, vriend, vijand, huisvader,
gelijk ook man en mensch, alle deze vereischen,
dat hunne bijvoegelijke naamwoorden , wanneer zij
op hunne wgrking, en niet op den persoon zien,
zonder e, met hun lidwoord, onverbuigelijk, even
als bijwoorden, komen. Zoo zegt men, bijvoor-
beeld: een groot krijgsman, voor iemand, die als
krijgsman groot is; een goed koning, voor iemand,
die als koning wel regeert; een sterk koper, voor
iemand, die sterk loopt. Zoo ook: r.iet een
eenig vlug schrijver, zeker kundig schilder enz.
Het tegendeel hiervan heeft plaats, wanneer het
bijvoegelijke naamwoord niet op de werking, maar
op zekere hoedanigheid, of eigenschap des per-
soons zijn opzigt heeft, als: een groote krijgsman,
dat is een krijgsman, die groot van gestalte is;
zekere sterke looper, dat is zekere looper, die
sterk van ligchaam is; in welk geval het bijvoe-
gelijke naamwoord met zijn lidwoord in alle naam-
vallen verbogen wordt, bij voorbeeld: ik zag
F 5 eeuen