Boekgegevens
Titel: Aardrijkskunde van Nederland
Deel: 3e leerboekje Aardrijkskunde van Nederland voor H.B.S., Gymnasia, enz
Auteur: Beekman, A.A.
Uitgave: Zutphen: W.J. Thieme & Cie, 1891
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 1253
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205686
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Aardrijkskunde van Nederland
Vorige scan Volgende scanScanned page
8G
Men onJersclieidt alle diluvium bij ons te lande ook wel in
g r i n t d i 1 u V i u m , bestaande uit keien , grint en zand , dat in
't N. het geheele plateau van Drente en elders de kern der heu-
vels vormt, en z a n d d i 1 u v i u m , dat is het lijnere materiaal,
hoof Izakelijk zand, hetwelk de laagten tusschen het eerstgenoemde
opvu'.t (in lielgië" „Sable Carapinien").
liovendien bestaat het Zuiden van Limburg uit eene bijzondere
diluviale soort van klei.
A. Het Noordsch of Scandinavisch Diluvium.
Keien, grint, zand en leem zijn de bestanddeelen.
liet g r i n t d i 1 u V i u m vormt hier niet alleen de heuvels,
maar ligt grootendeels aaneengesloten, het hoogste gedeelte of' het
groot Drentscli plateau vormend, dat wij hierna zullen leeren
kennen.
liet zanddiluvium ligt in de benedengedeelten van de
dalen der riviertjes in Westerwolde en omringt overigens het
grintdiluvium; het beslaat dus het diluviale gedeelte van Fries-
land en Overijsel t. N. van de Vecht
De kei e n komen hier in g'-ooten getale en tot zeer groote
afmetingen voor, ook in de leemlagen, en bestaan bijira alleen
xiit graniet en gneis, steensoorten die elk uit korrels en laagjes
verschillende bestanddeelen zijn samengesteld, o. a. uit de min of
meer doorschijnende kwarts. .Tuist dezelfde gesteenten vormen thans
nog de gebergten in Zweden en Noorwegen.
Het g r i n t is wel voor de helft vuursteen , volkomen van de-
zelfde soort als dat hetwelk in Zweden voorkomt in het witte
krijt. Het krijt dat de vuursteen omhulde vindt men bij ons te
lande ook hier en daar weder, nl. in den Hondsrug, t. Z. van
Dokkum , op Urk , enz.
Het leem, d. i. eene stof overeenkomende met klei, maar wat
meer zand, kalk en ijzer bevattend, komt in zoogenaamde ban-
ken , hier uitgestrekter dan elders, in den ondergrond voor; het
is voor een groot gedeelte afkomstig van het veldspaat, één der
samenstellers van het graniet.
Het zand bestaat nagenoeg geheel uit zuivere kwartskorrels
ook van het graniet afkomstig.
Voor een groot gedeelte is dit diluvium met hoogveen en laag-