Boekgegevens
Titel: Aardrijkskunde van Nederland
Deel: 3e leerboekje Aardrijkskunde van Nederland voor H.B.S., Gymnasia, enz
Auteur: Beekman, A.A.
Uitgave: Zutphen: W.J. Thieme & Cie, 1891
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: Obr. 1253
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205686
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Aardrijkskunde van Nederland
Vorige scan Volgende scanScanned page
72
grond bestaande; eindelijk aan den Dollart de vrachtbare ^
uit zware klei bestaande D o 11 a r t p o I d e r s.
Dj Daltart is een zeeboezem ontstaan in de 14e, lóe en 16e
eeuw. Langs de noordzijde daarvan liep weber de zuidel jke Eems-
dijk (zie de kaart v. d. Dollart, bld 15) en de A (We;terA'old-
sche A) kwam door eene sluis in dien dijk in de Eems tusschen
de twee groote dorpen Wester- eu Ooster-Ileide door: va i eerst-
genoemd dorp zijn nog een paar huizen over op het uiteinde van
den landtong aan de N.-W. zyde des Dollarts. Vele plaatsen gin-
gen bij herhaalde overstroomingen verloren en de bodem, die uit
losse veengrond bestond, werd weggeslagen. In de eerste helft der
16e eeuw had de Dollart zyne grootste uitgebreidheid eu drong,
t;r weerszijden van het diluviale schiereiland t. N. van Wi ischo-
ten, in het zuiden door tot Muutendam in het Oldambt en]I31ijham
in Reiderland.
In die inhammen moest natuurlijk sterke aanslibbing ontstaan,
lleeds vóór het midden der 16e eeuw begon men dan ook de aan-
gewassen klei in te dijken en men is daarmede voortgegaan tot
op onzen tijd, gelijk uit de kaart, waarop de jaren van bedij-
king der polders zijn aangegeven, te zien is. Het nog niet inge-
dijkte gedeelte van den Dollart valt bij eb g.;heel droog en deze
groote, eentonige slijkvlakte is dan slechts doorsneden door de
buitengeul van de Westerwoldsche A en verscheidene zooge-
naamde rieten.
De zeeklei en het laagveen van Friesland.
In Friesland sluit aan de klei eene groote oppervlakte laag-
veen aan, hetwelk over de grenzen van Overijsel doorgaat en
samenhangt met de strooken laagveen langs de van het diluvium
komende riviertjes. Het rust geheel op zand. Dit laagveen vormt
het laagste gedeelte der Provincie met de onmiddelijk aangren-
zende klei tot bij Bolsward en t. O van Dokkum. Dat gedeelte
ligt nl. tot 0,5 M. beneden A. P. , dus lang niet zoo laag als het
veen in Holland; maar van daar stijgt de klei naarmate men
noordelijker komt. Op eenige plaatsen steekt het diluviale zand
waarop het veen rust hierboven uit o. a. tusschen Sloten en Joure, bij
Koudum en aan de zuidkust in het schoone Gaasterland (gaast
geest; zie bl. 25). Dit laatste bestaat uit grint- en zandgronden,
die met bosschen bedekt zijn; drie lage heuvelrijen, waarvan het