Boekgegevens
Titel: De logische analyse
Deel: 1 Beschouwingen naar aanleiding van Prof. T. Roorda's rede-ontleding of logische analyse der taal
Auteur: Winkel, L.A. te; Roorda, T.
Uitgave: Zutphen: Willem Thieme, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-1109
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205178
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De logische analyse
Vorige scan Volgende scanScanned page
80,
//persoon of zaak iets gezegd of ontkend wordt, als niet alleen
//in het één of ander geval, of in het één of ander opzigt,
// maar in alle gevallen en in ieder opzigt of algemeen geldend.
//In het Hollandsch kan men zulk een stelling het best een
//onvoorwaardelijke of een alg emeen geldige stelling
//noemen. — Zoo spreekt men kategorisch, wanneer men zegt:
//Boor wrijving of schuring ontstaat warm.te, daar men op deze
// wijze zegt, dat door wrijving of schuring altijd en in alle
//gevallen warmte ontstaat; en desgelijks wanneer men zegt:
//Metaal is smeltbaar; of Metalen zijn smeltbaar-, want zóó is
// het een algemeen geldige stelling, die in het algemeen, van
//alle metalen, zonder uitzondering geldt." Was de verklaring
hierbij gebleven, de zaak zou klaar en duidelijk wezen. De
leerling, die eenen zin als positief of negatief, als problematisch,
assertorisch of apodictisch erkend had, en nu bovendien bevond,
dat hij eene onvoorwaardelijke, onbeperkte uitspraak
behelsde, zou hem zonder aarzelen ook nog categorisch genoemd
hebben; maar wat nu volgt, moet hem in de war brengen.
//Doch, ofschoon zulke stellingen, als de hierboven genoemde, als
//kategorisch beschouwd kunnen worden, omdat zij zonder èejjer-
//king worden uitgesproken, en daarom ook dikwijls zóó genoemd
// worden, naar de modaliteit of wijze van uitdrukking van den
// zin der gedachten zijn het evenwel niets anders dan eenvoudige
// positive stellingen; gelijk het een dergelijke eenvoudige negative
//stelling is, wanneer men bij voorbeeld zegt: Napoleon heeft
// den naam van een groot man niet verdiend. Werkelijk katego-
// risch zijn alleen zulke stellingen, die ook uitdrukkelijk katego-
//risch worden uitgesproken." Schrijver beperkt hier dus aan-
merkelijk hetgeen hij eerst als algemeen geldig had voorge-
steld, en wil alleen zulk eenen zin categorisch genoemd hebben,
waarvan de algemeene of onwaardelijke geldigheid door het eene
of andere woord uitdrukkelijk aangeduid wordt. Bevat een zin,
al is hij onvoorwaardelijk uitgesproken, geen zoodanig woord.