Boekgegevens
Titel: De logische analyse
Deel: 1 Beschouwingen naar aanleiding van Prof. T. Roorda's rede-ontleding of logische analyse der taal
Auteur: Winkel, L.A. te; Roorda, T.
Uitgave: Zutphen: Willem Thieme, 1858
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: NO 09-1109
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205178
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De logische analyse
Vorige scan Volgende scanScanned page
120
rannt, Sing. runnms,
rann, runm,
runnxi, Dual. runnwwa.
runuMts, runn^its,
runnvm., Plur. runn'ELm.a,
runnvth. runnmth.
runnvn. rinn^ma.
Allengs echter sprak men de uitgangen minder duidelijk uit,
waardoor het onderscheid tusschen de verschillende wijzen meer
en meer werd uitgewischt. Reeds in het Middelnederlandsch
vinden wij er in het meervoud geen spoor meer van, en thans
bepaalt het zich hoofdzakelijk tot het al of niet aanwezig
zijn van de t in den S''®" persoon van het praesens en het ver-
schil tusschen de opene en de geslotene a in het enkelvoud
van het imperfectum der sterke werkwoorden van de 1®'® en
S''® klasse. Men vergelijke b. v. hij leve, neme, met hij leeft,
neemt: ih en hij name, gave, met ih en hij nam, gaf. T)aar
echter de behoefte om te onderscheiden natuurlijk bleef bestaan,
deed men hier, wat men ook in andere dergelijke gevallen doet,
men verving den buigingsuitgang door een vormwoord. Men koos
daartoe het werkwoord mogen, hetwelk alsdan zelf ook den op-
tatieven of cogitatieven vorm aanneemt. Wanneer mogen als
hulpwoord gebezigd wordt, dan is het als een zuiver vorm-
woord te beschouwen, dat zijne beteekenis van kunnen of
geoorloofd zijn geheel heeft afgelegd, en niets meer be-
teekent, dan de verloren of onkenbaar geworden bindletter in
den optativus en cogitativus oudtijds deed. Zoo beteekent im-
mers: Ih — of Hij moge zich vergist hebben, juist hetzelfde
als: Ih — of Hij hebbe zich vergist, en Mocht ih — of
Mocht hij nog eens zoo geluhhig zijn, heeft geenen anderen
zin dan: Ware ih — of Ware hij nog eens zoo geluhhig.
Behalve mogen moet ook laten als zulk een hulpwerkwoord