Boekgegevens
Titel: Blikken op het gebied der technologie: een leesboek over handwerken en bedrijven
Auteur: Knuivers, T.; Helge, J.E.
Uitgave: Groningen: F. Folkers, 1864
2e, herz. en verm. dr; 1e dr.: 1859
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 1701 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205157
Onderwerp: Economie: industrie
Trefwoord: Natuurlijke stoffen, Industriële productie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Blikken op het gebied der technologie: een leesboek over handwerken en bedrijven
Vorige scan Volgende scanScanned page
65
toe werken drie oorzaken te zamen. Vooreerst verdampt het
water, waardoor de massa uitdroogt, ten tweede trekt zij
koolzuur uit de lucht , waardoor een deel van den kalk in
koolzuren kalk verandert , en ten derde , daar, waar kalk
en zand aan elkander raken, vormt zich gaandeweg eene
innige verbindiug van het zand (kiezelzuur) met den kalk ,
zoodat beide als te zamen vergroeijen. Van daar dat kalk
in oude muren zoo veel harder is dan in zulke, die pas
eenige jaren gestaan hebben.
Bij het aanmaken van den metselkalk is scherp en hoe-
kig zand het beste. Zand van den oever der zee, met veel
zoutdeelen bezet, kan, even als zeewater, niet gebruikt
worden, omdat de daarmee bereide kalk altijd water aantrekt.
De zoo toebereide kalk wordt echter alleen in de lucht
zoo hard, en kan dus onder water of op vochtige plaatsen
niet dienen; want van de drie opgenoemde oorzaken, die
het hardworden te weeg brengen, kan onder water alleen
de derde werkzaam zijn. Men heeft dus een' mortel noo-
dig , waarin die kiezelzure verbindingen spoedig en in ruime
mate ontstaan. Daartoe gebruikt men eene soort van kalk,
welke van zulken kalksteen gebrand is , die van twintig tot
dertig pCt. kiezelzuur (zand) bevat. De mortel, die daar-
van vervaardigd wordt, verhardt zeer spoedig , zoowel in
de lucht als in het water; want de verschillende stoffen
verbinden zich dan zeer spoedig met elkander. Zij moeten
daarom ook terstond na het mengen gebruikt, en dadelijk
onder water gebragt worden, omdat zij in de lucht barsten
krijgen.
Meestal echter bezigt men gewonen kalk, maar voegt er
andere stoffen bij , die het hardworden onder water veroor-
zaken. Zulke toevoegsels bevatten steeds kiezelzuur, en zijn
onder den naam van cementen bekend. Deze worden ons
óf door de natuur geleverd, of zij worden door kunst be-
reid. De natuurlijke cementen zijn allen van vulkanischen
oorsprong.
Gij weet wat vulkanen of vuurspuwende bergen zijn, en
waar men de voornaamste vindt. In vroegere eeuwen wa-
5