Boekgegevens
Titel: Blikken op het gebied der technologie: een leesboek over handwerken en bedrijven
Auteur: Knuivers, T.; Helge, J.E.
Uitgave: Groningen: F. Folkers, 1864
2e, herz. en verm. dr; 1e dr.: 1859
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 1701 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_205157
Onderwerp: Economie: industrie
Trefwoord: Natuurlijke stoffen, Industriële productie, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Blikken op het gebied der technologie: een leesboek over handwerken en bedrijven
Vorige scan Volgende scanScanned page
'30
Nadat de wig alzoo door een goed aantal slagen neêrge-
drukt is , en het zaad het grootste deel van zijne olie ver-
loren heeft, stelt men den stamper buiten werking, en
een tweede komt aan de beurt. Deze tweede stamper valt
op eene andere wig neêr , de loswig genoemd, die met
het dunne einde naar boven tusschen de persplaten gesteld
is , en die daardoor uitgedreven wordt. Ten gevolge daar-
van kunnen de buillakens met het uitgeperste zaad , dat
door de drukking in een' vasten koek veranderd is, er uit-
genomen en er een paar andere buillakens voor in de plaats
gesteld worden. De aldus verkregen olie noemt men voor-
slag; want de uitgeperste koeken bevatten nog eene hoeveel-
heid olie , groot genoeg om ze nog eens te persen, waar-
door men den naslag verkrijgt. Daartoe worden de koeken
fijn gestampt en nog eens, maar ligter dan de eerste maal,
geroosterd en weder op dezelfde wijze uitgeperst, terwijl men
nu evenwel kleinere zakken of buillakens gebruikt. Voor
den naslag wordt de perswig gewoonlijk door acht en veer-
tig slagen van de hei aangedreven.
Het stampen van de koeken , die men door den voorslag
verkregen heeft, geschiedt ook al door den molen. Stampers,
die van onderen met ijzer beslagen zijn, worden op dezelfde
wijze opgeligt als de heijen, die de wiggen uit- en indrijven.
De potten, waarin zij neerkomen, hebben zulk eene gedaante,
dat de gestampte koek telkens naar het midden van den pot
terugvalt, en dus den stamper niet ontwijken kau.
De uitgeperste olie wordt in zeer groote gemetselde bakken
geleid, die somtijds 130 ned. vaten olie bevatten kunnen, en
blijft daarin eenigen tijd staan, tot al het dikkere bezonken
is. Wanneer zij vervolgens in vaten overgepompt is , kan
zij ten gebruike verzonden worden.
De koeken, die men bij den naslag verkrijgt, worden als
voeder voor het vee verkocht. Men heeft lijn-, raap-, en
hennipkoeken.
Maar wat is nu patent-olie? Niets anders dan raap- of lamp-
olie, die door zuivering geschikter is gemaakt om te branden;
maar juist daardoor ook bij spijzen niet gebruikt kan worden.
De raapolie gebruikt men bij het bakken van oliekoe-
ken en visch , maar men brandt ze ook soms in keuken-
lampen , omdat ze iets goedkooper is dan de patentolie;