Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE NOORDSCHE OORLOG. 198
Karei XII brak in 1707 uit Saksen op om zich tegen den ge-
vaarlijken vijand te wenden. Hij wilde naar Moskou trekken,
doch liet zich door den Kozakken-hetman Mazeppa naar de
Ukraine lokken. Terwijl hij niettegenstaande den strengen win-
ter met zijn door vreeselijk lijden uitgeput leger verder trok,
overvielen de Eussen zijn' uitstekenden veldheer Löwenhaupt,
die hem te hulp kwam, en den rusteloos voorwaarts rukkenden
koning slechts met een klein overschot van zijn leger, na ver-
lies van al zijn geschut en bagage, bereikte. Peter dwong Karei
bij Pultawa tot den slag en overwon den Zweedschen koning
volkomen, die zich slechts door eene snellle vlucht met ongeveer
2000 der zijnen naar Turkije redde. Löwenhaupt, die het over-
schot van het Zweedsche leger verzameld had, moest zich over-
geven (1709).
Karei leefde in zijne legerplaats te Bender als gast van den
Sultan, dien hij na langdurige pogingen eindelijk overhaalde om
den oorlog aan Rusland te verklaren. In 1711 rukte een Turksch
leger Moldavië binnen ; het Russische leger geraakte aan de
Pruth in een' zeer bedenkelijken toestand en zou gevangen ge-
nomen zijn , wanneer Peters bijzit, Katharina (die later zijne
vrouw werd) er niet in geslaagd was om door omkooping van
den grootvizier den vrede tot stand te brengen. De Porte ver-
bood den Zweedschen koning een langer verblijf; doch Karei XII
bleef, verdedigde zich in zijn huis tegen de Janitsaren en werd
door hen gevangen genomen. Hij bleef echter nog tien maanden
met bijzondere stijfhoofdigheid in de Turksche gevangenschap;
toen hij eindelijk vernam dat de vijanden zijn rijk zeer in het
naauw brachten, dat de Zweedsche bezittingen in Duitschland
tot aan Straalsund en Wismar verloren gegaan waren, en dat
de Zweden er aan dachten om een' rijksbestuurder te benoemen,
stelde hij zich eindelijk in beweging en vertoonde zich na eene
reis, welke zonder ophouden gedurende 14 dagen meestal te
paard werd afgelegd, door Hongarije en Duitschland, geheel
onverwacht voor de poorten van Straalsund (27 Nov. 1714).
Ondertusschen had de generaal Stenbock dapper en zegepra-
lend tegen de Denen gestreden , totdat hij in krijgsgevangen-
schap geraakte. Karei moest Straalsund overgeven en naar Zwe-
den oversteken. Pommeren werd evenals Rügen in 1715 door
de Pruissen veroverd. De koning van Zweden wilde niets van
vrede hooren en rukte tweemaal (1716 en 1718) Noorwegen bin-