Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
ZWEDEN EN DENEMAKKEN. 181
Karei X van het plan zwanger ging om de drie Noordsche rij-
ken te vereenigen, begon de krijg op nieuw. Kopenhagen bood
den Zweden moedig weerstand , doch de plotselinge dood des
konings van Zweden bracht eene verandering van zaken te weeg.
Echter behield Zweden bij den vrede van Kopenhagen alles
behalve Drontheim en Bornholm.
Na dezen krijg verkreeg de koning van Denemarken, die tot
hiertoe in de hoogste mate onafhankelijk van eenen aristokra-
tischen rijksraad was geweest, eene veel grootere macht, en
veranderde den regeringsvorm. De ongehoorde invloed van den
bevoorrechten adel werd gebroken, terwijl de koning bij deze
verandering van den bestaanden toestand door den burgerstand
ondersteund werd; zijne vertrouwelingen daarbij waren bisschop
Svane van Seeland, de burgemeester Nonsen van Kopenhagen
en de kabinetsekretaris Gabel. De stenden namen daarop het
besluit dat het verkiezen van koningen afgeschaft en de kroon
erfelijk aen Frederik III en zijne nakomelingen opgedragen wor-
den moest. De koning kreeg de onbeperkte macht (1660). Fre-
derik III en zijn opvolger Christiaan V gingen evenwel bij hunne
staatkundige veranderingen zeer behoedzaam te werk.
In Zweden regeerde Karei XI, een schrander en spaarzaam
vorst (1660—1697). Een gedeelte van de vervreemde kroondo-
meinen werd aan de schatkist getrokken, om een deel der schul-
den af te doen en de staatsinkomsten te vermeerderen.
§ 125. spanje. onafhankelijkheid van portugal.
Spanje geraakte onder Filips III (1598—1621) iu verval.
Zijn alvermogende gunsteling, de hertog vanLerma, regeerde
op gewetenloze wijze en verspilde de gelden van den staat. On-
der Filips IV (1621—1665) werd het rijk door een' opstand
van Catalonië, waartegen de hertog van Olivarez optrok, met
den ondergang gedreigd. Portugal scheurde zich in 1640 van
Spanje af; sints lang bestond daar groote ontevredenheid we-
gens den overmoed der Spaansche stadhouders en wegens de
hooge belastingen. Lissabon stond op, het geheele land volgde
de hoofdstad, en de hertog van Braganza besteeg den troon als
Johan IV. Hij was in staat, Spanje het hoofd te bieden , tegen
hetwelk hij en zijne opvolgers strijden moesten, totdat het hof
te Madrid bij den vrede te Lissabon in 1668 Portugals onaf-