Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
UITBARSTING VAN DEN DERTIGJARIGEN KRIJG. 167
verwoest. De Protestanten geraakten hierdoor in hevige gisting.
Hunne beschermers hielden eene zamenkomst en stelden een
verzoekschrift op aan den naar Hongarije vertrokken Matthias.
Deze gaf een streng, weigerachtig antwoord, en verbood alle
verdere vergaderingen. Toen verschenen de afgevaardigden der
ütraquistische stenden met den graaf van Thurn aan het
hoofd, gewapend op de kanselarij te Praag, om den keizerlij-
ken raadsheeren, wien men de schuld gaf van het scherpe ant-
woord des keizers, eens geducht de les te lezen. Na eene korte
woordenwisseling grepen de opgewonden Protestanten twee
hunner, Martinetz en Slawata, en wierpen hen met hunnen
sekretaris Pabricius (later graaf van Hohenfal) het venster uit
(23 mei 1618).
Om zich voor straf te vrijwaren, namen de ütraquistische
Stenden de regering in handen, verjoegen de Jesuiten en rust-
ten een leger uit. Keizerlijke troepen rukten het land binnen
om de oproerlingen tot gehoorzaamheid te brengen. Maar von
Thurn, ondersteund door Ernst van Mansfeld, sloeg het keizer-
lijke leger terug en trok tot bij Brünn voort. De stenden van
Moravië, Silezië enden Lausitz sloten zich bij Bohemen aan.
Weldra stond von Thurn voor de poorten van Weenen, het-
welk Perdinand H (Matthias was in 1619 gestorven) moedig
verdedigde. De onderdrukte Oostenrijksche Protestanten verbon-
den zich met von Thurn; hunne afgevaardigden drongen binnen
de keizerlijke burcht en vorderden dreigend eenige inwilliging
hunner grieven. De keizer weigerde en werd door eenige kei-
zerlijke ruiters, die op dit oogenblik het slot kwamen bezetten,
uit zijne verlegenheid gered. Von Thurn was weldra daarna
door gebrek aan geld en levensmiddelen tot den aftocht ge-
noodzaakt. Toen kort daarop Ferdinand tot Duitsch keizer ge-
kozen werd, vielen de stenden van Bohemen, Moravië en Si-
lezië van hem af en kozen Frederik V, keurvorst van de Palz,
tot hun' koning. Vooral door zijne vrouw Elisabeth Stuart (eene
dochter van Jakob I van Engeland) daartoe aangezet, en ho-
pende op de hulp zijner machtige Protestantsche bloedverwan-
ten , gins hij naar Praag om de gevaarlijke kroon te ontvan-
gen (16f9).
Ferdinand II (1619—1637) verbond zich met de Ligue en
met Spanje, en wist ook den keurvorst van Saksen, Johan
George, tot zijne partij over te halen, daar deze kwalijk ge-
hubekts, alg. gesch. 12