Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
DE PAUS EN DE JESUITEN. 165
door te staan, en moest de orde als zijn vaderland, de bestuur-
ders als zijne Voorzienigheid beschouwen. Het doel, waarnaar
de Jesuiten, die weldra zich op ongehoorde wijze uitbreidden,
streefden, was: bestrijding van de Hervorming, onderdrukking
der vrijheid van den geest, terugvoering der geloovigen in den
schoot der alleen-zaligmakende moederkerk. Hunne gevaarlijk-
ste stelling was dat „het doel de middelen wettigt." De Jesu-
itenorde breidde zich weldra over alle deelen der aarde uit en
werd zeer rijk.
Het in 1546 geopende concilie te Trente werd, na twee-
malen geschorst te zijn, onder Pius IV in 1563 gesloten. De
daar genomen besluiten, welke alleen de paus mögt uitleggen,
vormen den grondslag der Katholijke kerkleer. Onder de pau-
sen der 16de eeuw zijn vooral merkwaardig, Leo X (1513—
1531), onder wien de Hervorming uitbrak, Gregorius XHI
(1572—1585), die de thans gebruikelijke jaartelling aldus re-
gelde, en Sixtus V (1585—1590), die van een armen her-
dersjongen tot paus opklom en er naar streefde om aan het
pauselijk gezag zijn' ouden glans terug te geven. In de genoem-
de eeuw werden verscheidene nieuwe geestelijke orden gesticht,
onder anderen die der priesters der Missie of Lazaristen (Vin-
cent de Paula.)
§ 115. duitschland vóok den dektigjaeigen oorlog.
Keizer Ferdinand I (1556—1564) en Maximiliaan II (1564
—1576) regeerden op zachte wijze en handhaafden den gods-
dienstvrede. De Hervorming breidde zich daardoor ongestoord
uit. Maximiliaan stierf te vroeg voor het Duitsche rijk. Zijn
in Spanje opgevoede zoon, Eudolf II (1576—1612), en daar-
door een ijverig Katholijk, was niet in staat, de tweedracht in
het rijk met vaste hand te keer te gaan. Hij stond Oostenrijk,
Moravië en Hongarije aan zijn' broeder Matthias af; aan Bo-
hemen gaf hij den Majesteitsbrief, waarin hij aan de Hervorm-
den godsdienstvrijheid, de zelfde rechten met de Katholijken
en eigen bestuurders tot verdediging hunner rechten toestond;
en toch werd hij in 1611 genoodzaakt om ook Bohemen aan
zijn' broeder af te staan, toen hij de orde, welke door zijne
huurbenden verstoord werd, niet handhaven kon, zoodat hij
niets dan de keizerskroon behield.
Ondertusschen werden van beide kanten vele klachten over