Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
MADllITS VAN SAKSEN. 151
gerde Maagdenburg, om aan den rijksban jegens deze dappere
Protestantsche stad gevolg te geven. Nu sloot hij een verbond met
den markgraaf Johan van Kustrin, met de zonen van den land-
graafvan Hessen, met den markgraaf Albreeht van Brandenburg
Culmbach, ja zelfs met koning Hendrik van Frankrijk, die als
loon voor de te bewijzen dienst de Duitsche steden Mainz, Toul
en Verdun eischte en ze spoedig daarop bezette. Maurits hief
het beleg van Maagdenburg op (1551), en trok plotseling te-
gen den argelozen keizer op, die zich te Insbruck bevond, en
niet kon gelooven dat hij door Maurits zou verschalkt worden.
Karei V werd bijna overvallen; hij liet den gevangen keurvorst
Johan Frederik los en vluchtte naar Villach in Karinthië. Zijn
broeder Ferdinand sloot met Maurits in 1552 het verdrag van
Passau. Op den rijksdag te Augsburg werd op grond van dit
verdrag een vrede gesloten (26 September 1555), waarbij aan
de Protestanten van de Angsburgsche Confessie volkomen ge-
wetens- en godsdienstvrijheid, daarenboven staatkundige ge-
lijkheid met de Katholijken en het voortdurend bezit der reeds
in beslag genomen kerkgoederen toegestaan werden. De Katholij-
ken echter vorderden dat de geestelijke standen, die in het ver-
volg tot de Protestantsche kerk zouden overgaan, hunne waar-
digheden en inkomsten zouden verliezen (fieservatum ecclesias-
ticum, geestelijk voorbehoud).
Maurits trok met Ferdinand van Oostenrijk tegen de Turken
op, en viel in den slag bij Sievershausen in 1553 tegen den
markgraaf Albreeht van Brandenburg, die het verdrag van Pas-
sau niet mede onderteekend had, en tegen den hertog van Bruns-
wijk strijd voerde. Keizer Karei V, die zijn doel, de eenheid der
Katholijke kerk, verijdeld zag, nam het besluit om van de re-
gering en de wereld afstand te doen. Hij deed te Brussel afstand
van de regering over de Nederlanden ten behoeve van zijn zoon
Filips (23 Oct. 1555), en stond hem spoedig ook Spanje en de
Nieuwe Wereld af. De Oostenrijksche landen en de leiding der
Duitsche aangelegenheden kwamen in handen van zijn' broeder
Ferdinand. Karei legde in 1556 de keizerskroon neder, doch
behield den titel van keizer, en trok zich toen terug in het
Hieronj'mieter klooster Yuste in Estramadura, waar hij in Sept.
1558 overleed. Ferdinand werd tot Duitsch keizer gekozen.
ucberts. alq, gesch.
Ned.Sci'io^imuseum
Aiïiïiterdai;i