Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
146 NIEUWE GESCHIEDENIS. AFD. I.
Frederik III van de Palz was een van de grootste voorstanders.
De Heidelbergsche Katechismus werd in 1563 afgekondigd.
§ 105. ma.ximiliaan, 1493 —1519. keizer karel v,
1520—1555.
Maximiliaan, de zoon van Frederik III, was een ridderlijk
en persoonlijk uitstekend vorst; als keizer had hij echter te ge-
ringe macht, dan dat hij het vroegere aanzien der keizers we-
der had kunnen herstellen. De vorsten waren te machtig gewor-
den en wilden niets van hunne rechten opgeven. Op den rijks-
dag te Worms bepaalde Maximiliaan den eeuwigen landvrede
(1495), waarbij op straffe van den ban verboden was, onderlinge
veeten gewapenderhand te beslechten of het vuistrecht uit te
oefenen. Tot beslissing van geschillen werd het rijkskamerge-
recht ingesteld (eerst te Frankfort a/M, daarna te Spiers, en
toen dit in 1688 door de Franschen verbrand was, te Wetzlar).
Duitschland werd tot gemakkelijke handhaving der rechtsvoor-
schriften in tien kreitzen verdeeld. De eedgenooten erkenden het
rijkskamergerecht niet; Maximiliaan wilde hen gewapenderhand
dwingen, doch vruchteloos; hij was verplicht om bij den vrede
van Bazel van zijne eischen af te zien. De keizer nam ook deel
aan den krijg tusschen Frankrijk en Spanje om Italië. In 1508
sloot hij te Kamerijk eene Ligue met den paus, den koning van
Frankrijk en Ferdinand den Katholijken tegen Venetië; terwijl
in 1511 eene zoogenaamde heilige Ligue tegen de Franschen tot
stand kwam tusschen den keizer, den paus, Venetië, Ferdinand
en Engeland. Door zijn huwelijk met de rijke Maria van Bour-
gondië kreeg Maximiliaan de Nederlanden in bezit, welke alle
Europesche landen in nijverheid , volkrijkheid en rijkdom over-
troffen.
Karei V was in 1500 te Gent geboren,; hij had eene degelijke
opvoeding genoten, waartoe voornamelijk twee Nederlanders het
hunne hadden bijgedragen, namelijk Adriaan Florisz., kannon-
nik van Utrecht, en Willem van Croy, heer van Ghièvres. Hij
had reeds in 1506 zijn vader Filips den Schoonen, graaf van
Holland, verloren, en kwam toen onder voogdij van zijn groot-
vader Maximiliaan, daar zijne moeder Johanna van Aragon
krankzinnig was geworden. Toen hij 15 jaar geworden was, ver-
klaarde men hem meerderjarig, en werd hij in 1515 te Dord-
recht tot graaf van Holland en Zeeland gehuldigd, waarbij hem