Boekgegevens
Titel: Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers,
Auteur: Kannegieser, Otto; Huberts, W.J.A.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, ca. 1865 *
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: IWO 671 C 66,67
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204978
Onderwerp: Geschiedenis: algemene wereldgeschiedenis; geschiedenis van grote gebiedsdelen, bevolkingsgroepen en beschavingsgebieden: algemeen
Trefwoord: Wereldgeschiedenis, Leermiddelen (vorm)
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Leer- en leesboek der algemeene geschiedenis
Vorige scan Volgende scanScanned page
140 NIEUWE GESCHIEDENIS. AFD. I.
§ 101. begin der kerkhervorming. martijn luther.
Er heerschte in Duitschland sints lang eene groote ontevre-
denheid met den kerkelijken toestand, en een verlangen dat de
kerk geheel hervormd, d. i. van alle misbruiken zou gezuiverd
worden. De pausen waren niet tot verbetering van den toestand
der kerk te bewegen, doch grepen met hunne onbeperkte gees-
telijke macht diep in de Duitsche staatsaangelegenheden. De
hoogste dienaren der kerk leidden meestal een zeer losbandig
leven, en monniken en priesters hadden zich door luiheid, on-
kunde en zedeloosheid de grootste verachting op den hals ge-
haald ; de godsdienst was geheel en al eene heiligen- en beelden-
dienst geworden en begon daardoor in bijgeloof te ontaarden.
Onder deze omstandigheden moest er wel verandering komen.
Martijn Luther werd 10 Nov. 1483 te Eisleben in Saksen ge-
boren. Hij was de zoon van een bergwerker van Möhra bij Ei-
senach, bezocht de scholen te Mansfeld, Maagdenburg en Eise-
nach, en ging daarop aan de hoogeschool te Erfurt in de rech-
ten studeren Hier ging hij, om voor het heil zijner ziel te
waken, in 150.5 in het Augustijner klooster. Drie jaar daarna
ging hij als hoogleeraar en prediker naar Wittenberg en onder-
nam in 1510 ten behoeve van ziju klooster eene reis naar Bö-
rne , waar hij het onzedelijke leven aan het pauselijke hof met
eigen oogen kon aanschouw^en. Om geld te verkrijgen voor het
bouwen van de St. Pieterskerk liet paus Leo X door toedoen
van Albrecht, aartsbisschop van Mainz, aflaten verkoopen. Deze
zond een Dominikaner monnik, Tetzel, door geheel Duitsch-
land, om er handel te drijven in dergelijke brieven , waardoor
men zich vergeving van zonde koopen kon. Luther kon dit niet
langer kalm aanzien en plakte op 31 October 1517 aan de
deur der slotkerk te Wittenberg 95 stellingen aan, waarin hij
zich tegen den aflaathandel verklaarde, omdat de vergeving
der zonden slechts door waarachtig berouw van God alleen kan
verkregen worden. Tetzel verhief tegen den stoutmoedigen Lu-
ther luide zijne stem, en deze werd ter verantwoording naar
Eome geroepen. Maar de keurvorst van Saksen, Frederik de
Wijze, koos zijne partij en wist gedaan te krijgen dat de be-
schuldigde te Augsburg door een pauselijk gezant Cajetanus
(Thomas del Vio van Gaëta) zou verhoord worden. Toen deze
van Luther, wien hij niet kon weerleggen, onvoorwaardelijke