Boekgegevens
Titel: De opvoeding in school en huis: korte stellingen, wenken en meeningen, vreemde en eigene
Auteur: Leopold, Martinus
Uitgave: Groningen: J.M. Wolters, 1866
Wageningen: A. van der Veen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 643 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204925
Onderwerp: Pedagogiek: pedagogiek: algemeen, Onderwijs: onderwijs: algemeen
Trefwoord: Pedagogiek, Onderwijs
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De opvoeding in school en huis: korte stellingen, wenken en meeningen, vreemde en eigene
Vorige scan Volgende scanScanned page
85
dig be- of veroordeeleii. Ze zijn met al bun wijsheid soms ounoo-
zeler dan het kind, dat ze voor ounoozel houdeu*
69.
Gedachte, gevoel en wil laten zich nimmer aanleeren of
overstorten. Zoo als van den stengel gebroken bloemen geen stek-
ken zijn, die zich met goed gevolg in andere aarde laten verplan-
ten, zoo is 't ook gelegen met de bloesems eu vruchtknoppen van
de indrukken op onzen geest. Zonder die indrukken zweven zij in de
lucht en verwelken, of leiden ecu schijnleven, omdat zij van den
moederstam zijn geseheiden.
Slechts die gedachte werkt vruchtbaar in ons, die ons niet van
buiten gegeven werd, maar in ons zelve werd geboren. De gedach-
ten knoopen zich aan indrukken, ervaringen, handelingen; dezen slechts
kunnen en moeten gegeven worden, opdat zij genen in ons doen
ontstaan. Zoo als het ligchaam geen bloed, maar slechts voedende
stoffen ter bloedbereiding gegeveu worden, zoo is 't ook met de
ziel, die ervaringen in zich moet opnemen, om daaruit zelfstandig
haar gedachten te vormen. Gelijk sommige menschen bij weinig
voedsel zich toch nog in een krachtige voeding, d. i. bloedvorming
verheugen, zoo behoeft menig geest slechts weinig stof, om daaruit
een overvloed van gedachten te trekken. Gelijk omgekeerd de hoeveel-
heid spijs vergoeden moet, wat haar aan innerlijk gehalte ontbreekt,
zoo zal ook 't getal ervaringen steeds grooter moeten worden, hoe
minder sterk cn treffend de enkele op zich zelve zijn.
Het gevoel laat zich niet dwingen of bevelen; godsvrucht,
liefde, medelijden, enz. enz. kunnen wel door passende indrukken
opgewekt, maar niet op en door kommando geschapen worden.
De daad laat zich buigen, en kan door geweld op eeu bepaald
doel worden gerigt; de wil, het vrije besluit kent geen heer-
scliappij en bespot in zijn vrijheid het bevel. De wortel, waaruit
het koen en krachtig ontsproot, is de gedachte; wat dus deze deed
geboren worden, is ook z ij n moeder.
Als wij over dat alles Hink nadenkeu, wordt ons vooral 't gewigt
en de magt des voorbeelds duidelijk; want wat is dit anders, dan
indruk, ervaring, daadzaak !
70.
De bartstogteu zijn de winden, die ons schip voortstuwen, eu de
rede is de stuurman, die het leidt. Het schip zou zonder de wiu-
TTm