Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de aardrijkskunde van Nederlands Oostindische bezittingen
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 2: 1
Auteur: [niet beschikbaar]
Uitgave: Te Leyden, Deventer en Groningen: bij D. Du Mortier en zoon, J. de Lange en J. Oomkens, 1843
Maatschappij: Tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 258 F 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204606
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van Nederland
Trefwoord: Geografie, Nederlandse koloniën, Nederland, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de aardrijkskunde van Nederlands Oostindische bezittingen
Vorige scan Volgende scanScanned page
«3
die diepte een heet zwavelmeer. De zwavel van.den
Tassem wordt voor zeer zuiver gehouden. De Vuurberg
Lamongan staat, naar men meent, met den Brama
in verband, en heeft zoowel als de Tassem meermalen
schrikitelijk gewoed; nog in 1824 had eene zware
uitbarsting plaats. — In de bergachtige streken van deze
Residentie en van Passoeroewang ontmoet men onder
de bevolking menschen, die met kropgezwellen ge-
plaagd zijn. Deze kwaal is slechts tot enkele streken
en zelfs tot enkele plekken gronds bepaald. Bij ver-
huizing , soms niet verder dan van een' paal af-
stands, kan men er van bevrijd geraken; ook wordt
de schuld aan het water van deze of gene rivieren
gegeven.
Rivieren en andere wateren. Behalve de Probolin-
go, Pengedang'an, Bezoekie enz. komt vooral de Son-
gie-Poeti of Kali-Poeti (witte rivier) in aanmerking.
Zij ontspringt uit den Vuurberg Tassem, loopt weste-
lijk van de bergketen , die het landschap Banjoewangie
afsluit, in eene noordelijke rigting naar zee. Met wa-
ter is wit, dat, volgens sommigen, aan de bedding van
witte klei, waarover de rivier loopt, is toe te schrijven.
In dien toestand wordt ook het water gezegd niet on-
gezond te zijn, maar eerst nadeelig voor de gezond-
heid te worden, wanneer in den regentijd het water
eener, in den droogen tijd onbeduidende, beek, Soen-
gie-Pahit {bittere rivier) genoemd, tot grootere water-
massa's aangezwollen, zich met de witte rivier ver-
eenigt. Dan verkrijgt het water der Kali-Poeti hel-
derheid, doch is, ten gevolge der genoemde vermen-
ging, met zwavelzuur bezwangerd, en alsdan voor
mensch en dier en plant schadelijk. De rivieren La-
madjar of Pangkar en Poegar rigten haren loop
zuidwaarts en vereenigen hare wateren met den Indischen
Oceaan; hare monden zijn door het hooge en met
bosschen bedekte eiland Baroe (Noessa- Baroe of nieuw
eiland) tegen den zwaren golfslag gedekt en bieden
veilige ankerplaatsen aan. In de baai van Panaroekan
ziet men eene versehe waterbron te midden van het
zeewater. — Rondom den boven genoemden berg La-
mongan liggen , wat hooger of lager, op grooteren of
kleineren afstand van den top, onderscheidene meren of
meertjes, met brak water van onaangenamen smaak; onder
deze merkt men op het meer Klakka en het meer
F 3 Pak-