Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de aardrijkskunde van Nederlands Oostindische bezittingen
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 2: 1
Auteur: [niet beschikbaar]
Uitgave: Te Leyden, Deventer en Groningen: bij D. Du Mortier en zoon, J. de Lange en J. Oomkens, 1843
Maatschappij: Tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 258 F 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204606
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van Nederland
Trefwoord: Geografie, Nederlandse koloniën, Nederland, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de aardrijkskunde van Nederlands Oostindische bezittingen
Vorige scan Volgende scanScanned page
A. . ... '
246
te fnuiken, vereenigd met de begeerte naar de Mo-
luksche specerijen, dreef lien tot oorlog met den
Maharadja. Van den anderen kant waren de Portuge-
zen, eenmaal van Goa tot Amboina doorgedrongen,
mede tot in de eigenlijke Molukken gekomen, toen
de Spanjaarden zich aldaar vertoonden. De oppermag-
tige verdeeling van den Paus gaf den Portugezen en
Spanjaarden aanleiding tot een' twist, welke in de Mo-
lukken met het zwaard, en in Europa met de pen
gevoerd werd. Deze omstandigheden waren gunstig voor
de Vorsten van Tidor en Batjan, die zich ontsloegen
vati de afhankelijkheid, hun door den Maharadja opge-
legd. Van de Europeanen had tevens de magt van
den Ternataanschen Oppervorst en niet minder zijn ge-
slacht te lijden.
De Nederlanders verschenen voor het eerst op Ter-
nate in het jaar 1599; en het gelukte hun weldra, de
Spanjaarden en Portugezen uit de Ternataansche Eilan-
den te verdrijven. Hunne gematigdheid vergenoegde
zich echter met die overwinning, zonder, in navolging
van hen, welke zij bestreden hadden, zich op die spe-
cerij-eilanden als Meesters te vestigen. Met versehe
troepen kwamen thans de Spanjaarden uit de Philippij-
nen, en het viel hun te gemakkelijker, bij afwezigheid
der Nederlanders, zich op nieuws alhier te nestelen,
daar de Sultan van Tidor met hen, tegen dien van
Ternate, gemeene zaak maakte. Bloedig en langdurig
werd nu de strijd; doch de uitslag was eindelijk al-
lezins gunstig voor Nederland.
Naar mate die Vorsten, met der daad, leenmannen
werden van de Nederlandsche Maatschappij, moesten
ook de onderhoorige Staten zich onderwerpen; ter-
wijl bovendien daar, waar, zoo als op de noord-
of oostkust van Celebes, of de daaromtrent gelegene
eilanden, de leenmannen van Ternate, Tidor of Bat-
jan oproerig werden, en door hunne Leenheeren niet
konden bedwongen worden, deze regtstreeks van het
oppergebied der Nederlandsche Oostindische Maatschappij
afhankelijk werden.
Eindelijk bleef het bezit van Gilolo nog een twistap-
pel voor de Hoven van l^ernate en Tidor, en welligt
liet men hun dien, omdat men hunne eensgezindheid
vreesde. Eerst in deze eeuw is aan den twist een einde
gemaakt; en, hoez-eer aan den Koning van Ternate
steeds