Boekgegevens
Titel: Handleiding tot de aardrijkskunde van Nederlands Oostindische bezittingen
Serie: Werken der Maatschappij tot Nut van 't Algemeen, 2: 1
Auteur: [niet beschikbaar]
Uitgave: Te Leyden, Deventer en Groningen: bij D. Du Mortier en zoon, J. de Lange en J. Oomkens, 1843
Maatschappij: Tot Nut van 't Algemeen
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: 258 F 9
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204606
Onderwerp: (Sociale) geografie, cartografie, planologie, demografie: geografie van Nederland
Trefwoord: Geografie, Nederlandse koloniën, Nederland, Gidsen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Handleiding tot de aardrijkskunde van Nederlands Oostindische bezittingen
Vorige scan Volgende scanScanned page
14
ten te verschillen. Het koppesnellen is bij hen niet on-
bekend , doch bepaalt zich enkel tot hunne vijanden; in
hunne voorkeuze omtrent sommige spijzen wijken zij
van alle omliggende volkeren af; zij geven zich met
hartstogt over aan den dans , en zijn in landbouw en kun-
sien niet onbedreven.
IV.
TAAL.

De voornaamste tot hiér toe bekende talen, welke in
den Archipel inheemsch zijn, kunnen onderscheiden wor-
den in de volgende: i. Maleisch ; a.Javaansch; 3. Soen-
daasch; 4. Boegineesch; 5. Howamohelsch ; 6. Timo-
reesch, en 7. Papoesch.
1. De Maleische taal behoort vermoedelijk op Su'
matra te huis, maar heeft ook het burgerregt op een
deel der westkust, en op de zuidoostkust, van Bor-
neo; daarenboven was zij, reeds vóór de komst der
Nederlanders in Indil, door den veelvuldigen handel
der Maleijers, elders langs de kusten, vooral ook in de
Molukken en langs de noordkust van Java, verspreid.
Zoo was zij reeds over een groot gedeelte van den Ar-
chipel de algemeene taal voor den handel en het onder-
ling verkeer der verschillende volken. Door de Neder-
landers is zij, wat door velen betreurd wordt, nog meer
tot algemeene taal van Ntêrlands Indiè verheven, daar
zij algemeen door hen gebruikt wordt, niet slechts in
allerlei openlijke geschriften, maar ook bij het schoolon-
derwijs en het godsdienstig onderrigt. Overal, behalve
op de kleine oostereilanden, doet men de jeugd op de
scholen die taal der vreemdelingen aanleeren , en wordt
in die taal den inlander Gods Woord verkondigd.
De alzoo over den geheelen Archipel verbreide taal
is niet het hoog - (dat is deftig of fatsoenlijk) Maleisch,
maar het laag- (dat is gemeen) Maleisch. Zij is ge-
makkelijk aan te leeren, en hare kennis is voor ieder in
Nederlands Indiè onmisbaar.
2. De Javaansche taal kan onmisbaar geacht worden
voor