Boekgegevens
Titel: Kijkjes in de Oost: een leesboek voor de volksschool
Deel: 1 Java
Auteur: Heijde, H.C. van der; Veth, P.J.
Uitgave: Groningen: P. Noordhoff, 1891
4e herziene dr; 1e dr.: 1875
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 1241 : 4e dr. (dl. 1)
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204501
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Kijkjes in de Oost: een leesboek voor de volksschool
Vorige scan Volgende scanScanned page
117
neraal van Britsch-Indië, opgedragen aan Stamford RafRes, een
man van groote verdienste, die zeer goed met Indische zaken
bekend vv^as.
Deze bracht dadelijk een groote verandering in de wijze, waarop
tot nog toe de kolonie was beheerd. Aan het stelsel van ver-
plichte leveringen maakte hij een eind, behalve in de Preanger-
regentschappen, waar hij de gedwongen koffiecultuur liet be-
staan , waarschijnlijk om de groote voordeelen, welke deze aldaar
afwierp. Overal elders werd een geregelde belasting ingevoerd
onder den naam van landrente, bestaande in een gedeelte van
de opbrengst der landerijen in verkoopbare producten of wel in
geld, welk deel grooter was naarmate de hoedanigheid der
gronden. Gewoonlijk werd zij dorpsgewijze geheven, en de
dorpshoofden bepaalden in dat geval het bedrag, dat elk huis-
gezin betalen moest. Deze wijze van belasting heffen bestaat
nog, al is zij later nogal eens gewijzigd.
Tot ons geluk is het bestuur van Raffles niet van langen duur
geweest, omdat na den val van Napoleon en de herstelling van
het Huis van Oranje onze meeste koloniën door Engeland werden
teruggegeven. De overname ondervond door verschillende om-
standigheden eenige vertraging en had eerst in i8i6 plaats.
Groote veranderingen in het beheer der koloniën geschiedden
eerst in 1830; tot zoo lang waren zij bestuurd geworden nage-
noeg geheel overeenkomstig de beginselen van Raffles. Toen
evenwel werd er ernstig over gedacht een anderen weg in te
slaan. De Nederlandsche geldmiddelen waren destijds, even
vóór den aanvang van den Belgischen opstand, in een slechten
toestand; de baten, die Indië ons tot nog toe had verstrekt,
bedroegen niet veel en waren meer dan overtroffen geworden
door de kosten, welke de oorlog tegen Diepo Negoro nood-
zakelijk maakte. (Over dien oorlog hebben wij insgelijks ge-
sproken bij ons bezoek aan de Vorstenlanden.) Koning Willem
I had reeds vroeger met kundige personen geraadpleegd over
de middelen, die moesten worden aangewend, om van de kolo-
niën meer voordeel te trekken. Ten laatste gaf hij zijn goed-
keuring aan de plannen van generaal Van den Bosch , met wiens
optreden een nieuw tijdperk in de geschiedenis van Neerlandsch-
Indië begint.