Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
91
Meu zegge niet: In den Rijn ontladen zich meerdere rivieren; maar:
vele of verscheidene rivieren.
Het gebruik van ietwat, dat eigenlijk hetzelfde is als ietsiets,
verdient geene aanbeveling.
Beteekent eerste zoo^fttlvX^ eerstkomende, eerstvolgende laatste
zooveel als laatstleden, laatstverloopene, dan kunnen ze door een
hoofdgetal gevolgd worden; b. v.: Gij moet mij in de eerste drie,
vi^r dagen niet lastig vallen; We zullen hem in de eerste zes weken
niet terugzien; Hij is in de laatste drie dagen hiernietgeweest; Het
uitroeien van wild gedierte kan binnen de eerste honderd jaren na den
zondvloed niet zulk eene groote weldaadgev^eest zijn; Geduchte bewe-
gingen kenmerken de laatste vijf en twintig jaren onzer geschiedenis;
enz. Schreef men in deu laatsten volzin: de vijf en twintig Icatde
jaren, zoo zou men onze geschiedenis als een afgesloten tijdperk
voorstellen en we zouden verder geene geschiedenis meer hebben.
Behouden eerste en laatste hun karakter van rangschikkende tel
woorden, dan kunnen ze door een hoofdgetal gevolgd worden;
verliezen ze dit karakter, nemen ze dat van bijvoeglijke naamw.
aan, dan kunnen ze door een hoofdgetal voorafgegaan worden;
b. v.: Be leerlingen zullen de school drie en drie verlaten. De eerste
drie worden op twee passen af stands door de tweede drie gevolgd en
zoo gaat het tot de laatste drie toe; — iJe vier eerste (voorste) hui-
zen dezer straat\ De vijf eerste (voorste) letters van het alphabet-,
De zes laatste (achterste) boomen van deze rij', De drie eerste {voor-
naamste, aanzienlijkste) handelshuizen van Amsterdam^ enz., en
zoo schrijve men dan oolc de tien eefste verzen van dit hoofdstuk,
de drie laatste dagen van de week, enz.
In: 7 Is een eerste (zeer groote) f/^wytó en soortgelijke uitdruk-
kingen heeft eerste de bet. van den volstrekt overtreffenden trap.
Men schrijve: ie drie uren, om drie uren, ie drie uur, om drie
mr enz., en niet ten drie ure. — Te drie uren beteekent ter
derde ure.
Worden dc termen van de schaal van hei tientallig stelsel door
een hoofdgetal voorafgegaan, dan nemen zij den meervoudsvorm
niet aan: zeshonderd, acht duizend, tien millioen, drie billioen tMZ.