Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
68
*$avomls; Zijt gij nog elders (ergens anders) geweest, dan bij}
nw oom? Wie is een rots, dan God alleen?
Anders eu elders z\]ïi tweede naamvallen van de bijvoegelijke^
woorden ander en elder. Ander en elder zijn de vergrootendee
trappen van an en el-, vandaar dat zij het woordje dan achterr
zich nemen.
De aanwending van dan na den vergrootenden trap, hoe alge-l-
meen in de schrijftaal ook als regel aangenomen, is eigenlijk slechtss
op willekeur gegrond. Enkele schrijvers 1) gebruikeu dan ook naa
den vergr. trap het voegwoord als eu geven dan alleen de voor-
keur aan dan, wanneer de welluidendheid diteischt; b. v.: Cts^tti
was grooter als Pompejus; doch: wasgrooter als staats-•
man, dan als veldheer; In de spreektaal is als veel algemeenen
ah dan,
Heeft min de bet. van minder, dan wordt het natuurlijk doorr
dan gevolgd:
Niet ceu, die meer dan ik u baat,
Die min dan ik u vreest.
Tollens, Albfecht Beiling,
43. Dc beteekenis der woorden ledig, tol, blind; vuur---
rood, bloedrood, ijskoud, bcendroog, gitzwart, pikznarl,
fonkehiieiiw, spikspelderiiieuw, spiksplinternieuw 2), S7ieeuwwit;
ijzersterk, luchldicht; almachtig, onmetelijk, overallegenwoor--
dig, ontelbaar, eeuwig; ijzeren, gouden, zilveren, koperen iiwzi
laat geene vcygrooting toe.
.Beteekent tol ten naastebij vol, ledig ten naastebii;
leeg, volmaakt bijna volmaakt, zooals alle mensehelljk werki
slechts zijn, kan; worden ZYmi, t/öo/enz. in eene oneigenlijke!
beteekenis genomen, dan kunnen deze woorden een vergrootendeci
en overtieffeuden frap hebben, Niet zelden hoort men dan ooki
1} Onder anderen, de heer C, Bvskfn Huet en Mr. J, van Lennepi
2); De beteekenis dezer woorden is: Zoo nieuw, dat de spijkerss
spelden en splinters nog zichtbaar zijn. \oor spiksplinternieuw hoorr
men in sommige streken spUksiliniei-nievw met eene epenthetische