Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
43
Vrouwelijk zijn:
Baktr, als verkorting Tan bakermoeder,
best, ft I bestemoeder,
spin, « « r spinnekobbe, spinnekoppe,
klok, 1 , n klokhen,
spier, 1/1 u spierzKaluie {vitte zwaluw),
snuif, nu I snuiftabak,
moer, , » > moerschroef.
Mannelijk zijn: ^
Mol, als verkorting van mol worp, d, i, aardeweryer,
grijp, • n > grijpvogel,
wissel , t ' wisselbrief,
dorpel, hetzelfde als deurpaal,
boogerd, , r boomgaard,
wingerd, » t wijngaard.
Onbruik en minbak staan voor opgebruik en misgehak en zijn
daarom onzijdig. Rel vierkant staat voor het vierkante. School, v.,
wordt, verkeerdelijk, eene enkele maal o.; venster, o., wordt eene
enkele maal v, gebruikt.
25. Sonimige woorden hadden vroeger een ander geslacht dan
tegenwoordig. Dood, tijd en nacht, thans m,, waren vroeger v.
Men zegt en schrijft aog: ter dood brengen, tot der dood, mettertijd,
in der tijd, middernacht. Nacht wordt dcor de beste Wed. dichters
ook nu nog niet zelden v. gebruikt.
Boek was m., beest en feest waren v. en leven met dit geslacht
in sommige streken nog in den mond des volks. N(5g schrijft men:
de beest spelen, ter fee.it gaan.
Oog, oor en hart, die oorspronkelijk o. zijn, werden later, door
den invloed eener aangeklampie toonkoze e, v.; doch worden
nu weder alleen o. gtbezigd. Men zegt en schrijft nog: ter oore
komfn; viter ooge, uiter herte (voor: uit der ooge, vil der harte");
ter harte nemen, ter harte gaan. Dienst, vroeger v., is tegenwoor-
dig m. Loon, oproer, altaar en jammer, weleer ook m., zijn
thans alleen o.