Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
41
Koraal is o. als stofnaam, v. als voorwerpsnaam, wanneer hel
ook kraal luidt. Beestiaal (vee) wordt, verkeerdelijk, vaak in't
meervoud gebruikt.
Korporaal, generaal, admiraal enz. zijn, als namen van man-
nelijke personen, natuurlijk m.
g. Die op oor, kantoor, komfoor, teljoor,trezoor, kmspedoor
of kwispeldoor, kastoor, fermoor, lavoor enz.
M. zijn pitoor (roerdomp), kastoor (in de bet. van kastoren hoed).
h. Die op ooi, als: parool, kamizool, kapitool, riool.
Pistool (schietgeweer) is v. en o.; als muntnaam alleen v,
i. Die op nut, als: saluut, statuut, instituut enz,
V, is minuut,
24. De saracHgestelde zelfst. nnaniw. volgen liet geslacht
van het laatste lid der samenstelling. Dus zijn veldheer,
korenliooper piannelijk; hoofdverdeeling, hgerplmts vrouwe-
lijk; vaderland, staatsbelang onzijdig.
Deze regel geldt ook voor namen van bloemen, als voorwerps-
namen beschouwd. T>iiaiom ziinh.v. leeuwenbek, goudenregen,m.,
berenoor, o. Zijn de namen van bloemen of planten verzamelende
stofnamen, dan zijn ze v. of o. Zoo zijn wolfsklauw, slangenwor-
tel, eerepnjs, v., om dezelfde reden als ganzerik, dolik, dravik,
zuring en scheerling het zijn, In weerwil van het m. geslacht vau
klauw, wortel en prijs. Duivelsbrood en drakenbloed behouden het
0. geslacht van de stofnamen brood en bloed.
Wordt het laatste lid der samenstelling niet in zijne eigenlijke
beteekenis genomen, dan heeft het samengestelde zelfst. naamw.
een ander geslacht: daarom is roodvonk (eene ziekte, eu niet
eeue bijzondere soort van vonk, v.) onzijdig; maankop is vrouwe-
lijk als plantnaam, onzijdig in de bet. van slaapmiddel, eu
alleen mannelijk,-wanneer kop'wi. zijne eigenlijke bet., dievan^ojo,
zaadhuis of zaaddoos van de papaver, genomen wordt. Hutspot is
v. als verzamelende stofnaam, hoewel pot als voorwerpsnaam m.
is. Oogenblik is o., omdat het niet een blik der oogen aan-
duidt, maar de tijdrr.imte, voor zulk ««««« osj'ewi/i/i; gevorderd.
Zoo ook is tijdstip o,, evenals oogenblik, terwijl stip v, is.