Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
37
Als voorwerpsnaam is duin v,: Dat is eene hooge duin.
Kevens stel, waar er vau porselein sprake is, hoort nieu iit
sommige streken het o, zet 1).
Geraad leeft nog in huisraad, eene verkorting van huisg^raad,
d. i. h?nsgereedschap, waarom het dan ook onzijdig is. Geraad
komt enkele malen voor in het schoone werk Ons Vocrgeslacht 2)
van Hofdijk.
Dc verkleinwoorden, als: mamaxitje, Caloolje, var-
lensje, bestje, bloempje, jongetje, oojelijn, hoehshe, kinde-
ken enz.
De oorspronkelijke verkleinwoorden op el zijn m. of v. (Zie n°. 21,
14^ en n®. 22, 16^).
7°. De woorden op dom, mits ze een gebied, eene waardigheid>
eene verzameling, eene godsdienstige gezindte of hare leerbegrip-
pen uitdrukken, als: prinsdom, hertogdom, vorstendom , schependom,
heiligdom, priesterdom, pausdom, menschdom, christendom, heidendom,
jodendom enz.
8®. De woorden op schap, die een gebied, eene waardigheid of
eene betrekking te kennen geven, als: graafschap, landschap
waterschap, heemraadschap, priesterschap, koningschap^ burgemeester'
schap , bodeschap , kindschap.
(Zie n^ 22, 19^).
Boodschap, v., is gevormd bodeschap.
Nabuurschap, v., beteekent den omtrek van samenwonende personen;
nabuurschap, o., de betrekking van nabuur. Buurschap, v., bet. huurt
en omgang met de buren; buurschap, o., de hHrekking van buur.
Maatschap, v., beteekent eene vereeniging; o., de betrekking van
maat of makker.
1) Men denke aan het Engelsche set in: a set of China.
2) Al wat zijn vader heeft behoord, al wat heirgewaad, bezitting in
den ruimsten zin, wordt genoeiLd, is thans het zijne; geraad echter,
vrouwelijke tooi en sieraad, en andere voorwerpen, die het bijzonder eigen-
dom der moeder hebben uitgemaakt, ook klein vee en pluimgedierte, door
hare hand gevoederd, dat alles komt aan de spillezijde, de dochters enz.
Deel 1, bl. 102. Ook l, bl. 4 en elders.