Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
22
Ouders wordt in de spreektaal vaak in 't enkelvoud gebruikt.
Zoo zegt men o. a. spreek-woordelijk:
Al is een ouder nog zoo arnij
ïoch dekt hij warm.
De spreekwijzen van ouder tot ouder en mn ouder tot kind ko-
men bij de beste schrijvers voor 1), Tollens schrijft:
Wat baat het u, verlaten weezen!
Geen ouder, die uw wenschen hoort,
en, van Kenau Hasselaar sprekende:
Zoo ver ontaardde 't nakroost niet.
Of 't kent zijns ouders beeld,
C. P, E. Robidé van dee Aa schrijft in zijn treffend Sjoerd
en Aukjex
Geen ouder, die hun lijden weet,
Treedt immer in die kerk.
Of wijst, gedachtig aan hun leed.
Zijn kroost hun beider zerk.
Kosten (uitgaven) komt alleeu in de uitdrukking ten koste (veel
aan iets ten koste leggen, ten koste van zijn leven) in het enk.
voor. Ook onkosten wordt in de spreektaal in 't enkelvoud ge-
bruikt : H Is dan onkost niet waard.
Nevens lieden had men vroeger ook luidcny dat nu gewoonlijk
tot lui verkort wordt; steelui, burgerlui^ jongelui enz. Zede komt
tegenwoordig hoogst zelden in 't enkelvoud voor: Bat is hier *s
lands zede (gebruik, gewoonte).
Waar tnen vroeger las: Die met mij het brood at, heeft tegen
mij zijn verzen opgeheven (JoH, XIII: 18), leest men nu algemeen
verzetten voor het enkelvoudige verzen. Het meerv. komt op ver-
scheidene plaatsen in de H, S, voor.
Iemand de metten lezen beteekeut iemand berispen', korte metten
1) Onder anderen in HildebRands Camera Ohscura, van Koets-
velds Fantasie en Waarheid^ Lulops Gronden der Ned. Woordafleidkunde,