Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
20
n. Klater heeft als plantnaam (stofnaam) geen meervoud, als
figuur op een kaartenblad {klaveren) geen enkelroud, evenmin als
ruiten, schoppen en harten.
0. Het meerv, van tangens (raaklijn) is tangenten, van secans
(snijlijn), srcanten,
16. Sommige woorden hebben tweeërlei meervoud met verfcbil-
lende beteekenis. Hiertoe behooren: hemels en hemelen-, beginsels
en beginselen'. Heidens en Meidenen; knechts en knechten', letters ^n
letteren; mans en mannen; middels en middelen; tafels en tafelen;
vaders en vaderen; wapens en wallenen', wortels en wortelen; bals eu
ballen; cents en centen; stuks tM stukken', getallen en getalen; bee*
ncn en beenderen; Ideeden en kleedeien\ volken en volkeren; spellen
en spelen; teekens en teckencn; ketens en kete^ien; bladen en bla-
deren; ppanen en spaanders; nachttcachis en nachtwachten; raden
en raders; redens en redenen; plans en plannen; studies tx^ studiën;
waters en wateren.
Het meervond van slot is in alle beteekenissen sloten, In de
bet. van einde (het slot van een boek b. v.) heeft bet geen meer-
voud. In het algemeen is het meervoud op en deftiger, dat op
s meer alledaagseh. '
Vele vreemde woorden op ie nemen onverschillig beide uitgan-
gen aan: provincies, provinciën; consciënties, conscieniïèn; moties,
noticn; porties, portïén enz. , Soms bestaat er verschil in beteeke-
nis: studies en studiën.
Persoonsnamen op or nemen bf eene s aan, Tvaarbij de o mia
of meer toonloos wordt, bf en, waarbij de o in een helderen klin-
ker overgaat: professors, professoren; procurators, procuratoren;
doctoren; quaestoren enz.
De woorden, die den dubbelen meervoudsvorm ers of eren
aannemen, zijn: blad, rad, goed, gemced, lam, lied, gelid.
De Hoogleeraar Bkill schrijft ergeos voetbreedgronds. Wij zou-
den aan alle samenstellingen met breed het 'o. geslacht toekennen,
gelijk dit aan vingerbreed gegeven wordt in de Woordenlijst van de hee-
ren De Vries en Te Winkfl.