Boekgegevens
Titel: Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Auteur: Dale, ... van
Uitgave: Schoonhoven: S.E. van Nooten, 1868
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 192 : 1e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204437
Onderwerp: Taal- en letterkunde naar afzonderlijke talen: Nederlandse taalkunde
Trefwoord: Nederlands, Grammatica's (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Nederlandsche spraakkunst: een beknopt handboekje voor hulponderwijzers en kweekelingen en leerlingen van normaal- en hoogere burgerscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
129
Staat voor het zelfst. naamwoord een bijvoeglijk voornaamwoord, dan ge-
bruikt men zoowel te als ten; als: ^^ dien tijde, ten dien tijde; ten zijnen
hekoeve; te dezen aanzien. Sommigen keuren het gebruik van ten hier af.
Ten prooi staat voor te prooi\ ten spijt voor te spijt. Men zegt ook:
ter halver wege, ter goeder naam en faam, ter heen, ter leen, hoewel
weg en naam mannelijk, heen en leen onzijdig zijn.
In sommige uitdrukkingen is te weggevallen, als: scheep gaan, school
gaan, dood gaan, zoek raken, voor te scheep gaan, te school gaan, te
dood gaaft, te zoek rakcn^ Mea maakt nu onderscheid tusschen scheep
gaan en ie scheep gaan.
Jegens wordt gewoonlijk in een gunstigen, vriendschappelijken,
in een ongunstigen, vijandelijken zin gebezigd; als: eerbied jegens zijne
ouders; vriendelijk, beleefd, minzaam jegens iedereen ; haat tegen de
zonde', vijandschap tegen God. Men zegt tot iemand spre-
ken, zeggen, dan tegen iemand spreken, zeggen, In het dagelijksch leven
en in lossen stijl gebruikt men algenïeen tegen,
Kaar geeft eene richting te kennen; na, eene opvolging inden tijd of
de volgorde; b. v.: Bet eene schip zeilde naar hei andere-. Eet eene schip
zeilde na het andere uit -, Hij komt na mij, die vóór mij is geworden.
Men lette dus op het onderscheid dat er bestaat tusschen na zich slee-
pen en naar zich sleepen^
Men schrijft van zijne jeugd a/of: van zijne jeugd aan, als ra«
zijne jeugd af aan. Zoo ook: van den beginne af aan, van nu af aan en van
den beginne, van den beginne af, van nu af, van nu aan ^xa, Uitdrukkin-
gen als : van af de Markt tot toe de poort-, van af den Isten Maart verdie-
nen afkeuring. Men schrijve: van de Markt af tot aan de poort ioe-,vande
Markt tot aan de poort-, van Maart afvan den Maart, Af
en toe zijn uitsluitend bijwoorden en staan achter het zelfstandig naamwoord.
Men schrijve liever Drie pond koffie tegen 75 cents het pond dan
Drie pond koffie a 75 cents het pond.
Men mag schrijven Dne a vier gulden. Zes a acht stuivers,
niet: Drie a vier personen. Zes a acht schepen. Hier moet ö door
of vervangen worden.
Men schrijve in deftigen stijl liever Drie tot vier uur dan drie
a vier uur.
In uitdrukkingen als: Ik zal* n Zondag komen. Hij komijn Maan*