Boekgegevens
Titel: De kleine Buijs: natuurkundig schoolboekje
Auteur: Buijs, Johannes
Uitgave: Groningen: M. Smit, 1861
3e dr; 1e dr.: 1859
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 1534 : 3e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204298
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen
Trefwoord: Natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   De kleine Buijs: natuurkundig schoolboekje
Vorige scan Volgende scanScanned page
42
heizij. aanvatten, en wat er verder met een werktuig
kan gedaan worden. De tang heeft twee bladen, de
kruiwagen een' platten bodem, de koffijmolen scherpe
kanten, die kort langs elkander gaan, de hamer eene
platte zijde, de zaag fijne tanden, de schaaf een'scher-
pen beitel, en zoo meer. De kracht, die daar door
het werktuig wordt uitgeoefend, heet ie lasL Er zijn
werktuigen, die eene zware last "in beweging brengen,
en dat wel met weinig magt. Hoe kleiner de magt
is, die men tot uitoefening van zekere last noodig
heeft, hoe doelmatiger dikwijls het werktuig is.
Menig werktuig dient ook , om eene beweging te
veranderen of te versnellen. Als een schaarslijper eene
schaar of met een mes slijpt, let ge dan wel op, hoe
die man niets doet, dan trappen, omzijn werktuig in
beweging te brengen ? Daardoor draait, dat groote
wiel om, en verder den steen waarop geslepen wordt.
Hier wordt eene op- en neergaande beweging in eene
draaijende veranderd, en dat nog wel in eene draai-
jende, die zeer snel gaat. De voet is hier de magt,
daar waar de schaar op den steen gedrukt wordt,
wordt de last aangebragt, Is het doel van het werk-
tuig de last eene snelle beweging te geven, dan is de
magt grooter dan de last.
Wij bewonderen het vernuft van den raensch,die door
werktuigen uit de eene of andere stof zooveel kunstigs
zamenstelt.