Boekgegevens
Titel: Het levende woord: stijl- en taaloefeningen vooral ten dienste van normaal- en kweekscholen
Deel: 2e stukje
Auteur: Boswijk, D.; Walstra, W.
Uitgave: Zutphen: W.J. Thieme & Cie, 1897 *
4e dr; 1e dr.: 1886
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 831 : 4e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204294
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Het levende woord: stijl- en taaloefeningen vooral ten dienste van normaal- en kweekscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
127
in schooi niet meer toegepast mogen worden, en piak en
roede dan ook sinds lang verdwenen zijn, leeft bovenstaande
uitdrukking in de figuurlijke taal voort: men zegt nl. van
iemand, dat hij onder de vrees van) de plak zit, als hij in
bedwang gehouden wordt, als hij, geheel afhankelijk van
een ander, diens wil moet uitvoeren.
03. Ben staf breken over iemand of iets.
Deze uitdrukking herinnert ons aan de vroegere lechts-
pleging. De rechter brak bij 't uitspreken van een vonnis,
inzonderheid indien het een doodvonnis was, eenen staf
(= eenen stok) in tweeën en wierp de stukken van zich.
daarmede te kennen gevende, dat het vonnis onherroepelijk
was ; m. a. w. herroeping van of verandering in 't vonnis
was even onmogelijk als de hereeniging van de weggeworpen
stukken van den staf. Thans beteekent de uitdrukking:
iemand of iets veroordeelen; een onherroepelijk oordeelvel-
len ; iets volstrekt afkeuren. Wie den staf niet over iemand
wil breken, vindt geene vrijheid, over hem een afkeiuend
oordeel uit te spreken ; wie de lans niet voor iemand wii
breken, wil niet voor hem strijden, wil hem niet in bescher-
ming nemen, wil zijne zaken niet bepleiten.
9i. Zoo oud als de iveg {van Kralingen enz.)
zeat men van iets, dat zeer oud is. De hechtste seboiiwen
worden eindelijk vergruisd door den tand des tijds; een weg
daarentegen blijft, zij het dan ook. dat die honderden jaren
betreden wordt. Nog heeft men in ons land wegen, welke
overblijfsels zijn van de oude heirbanen, in 't Romeinsche
tijdperk aangelegd.
1*5. Helder (of schoon) als de brand
zegt men van iets. dat blinkt als een glad geschuurd siüaart?.
In de uitdrukking staat örajirf voor-sZafif^waarf?. Kigenlijk moest