Boekgegevens
Titel: Het levende woord: stijl- en taaloefeningen vooral ten dienste van normaal- en kweekscholen
Deel: 2e stukje
Auteur: Boswijk, D.; Walstra, W.
Uitgave: Zutphen: W.J. Thieme & Cie, 1897 *
4e dr; 1e dr.: 1886
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 831 : 4e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204294
* jaar van uitgave niet op de gebruikelijke wijze verkregen, mogelijk betreft het een schatting
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Het levende woord: stijl- en taaloefeningen vooral ten dienste van normaal- en kweekscholen
Vorige scan Volgende scanScanned page
99
3. Pietje de voorste zijn.
Men zegt van iemand, dat hij Pietje de voorste is, als hij
steeds vooraan is, steeds voorbarig is, in woorden zoowei
als in daden. De uitdrukking herinnert ons aan de driftige,
onstuimige uitdrukking van den apostel Petrus,
In plaats van Pietje de voorste bezigt men ook wel de
uitdrukking Haantje de voorste,
4, Zxveren hij kris en kras.
Vermoedelijk staat kris hier voor Christus, terwijl kras
er eenvoudig ter opluistering, als gevolg van de zucht naar
alliteratie, is bij gekomen. Men zegt daarvoor ook wel: Zwe-
ren hij hoog en laag. Beide uitdrukkingen gebruikt men, als
men te kennen wil geven, dat iemand zijnen woorden klem
bijzet.
5. Iemand van haver tot gort kennen.
Deze uitdrukking luidde voorheen: iemand van aver tot
aver kennen, waarin aver afkomst of geslacht beteekende.
De spraakmakende gemeente, dit woord niet meer verstaande,
maakte er van haver tot haver van en vervormde eindelijk
deze uitdrukking in: van haver tot gort. Als men bedenkt,
dal uit haver gort wordt bereid, vat men licht, hoe hel volk
de gort er bij te pas kon brengen. Immers men stelde zich
voor, iertnands afkomst en verwantschap even goed te ken-
nen als de herkomst van gort uit haver, als de geheele ge-
schiedenis van de gort. Te eerder ging men lot de wijziging
over, omdat de uitdrukking van toer tot haver ^eenen zin had.
Dergelijke vindingen van 'tvolk noemt men volksetijmologie.
T). Muizennesten in 't hoofd hehhen.
Ook hier hebben we te doen met eene volksetymologie.
Muizennest is hier eene verbastering van muizenis en dit
7*