Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
510
geluiden volgen zoo snel op elkander, dat zij tot een zamen-
gesteld geluid in een vloeijen. Daar de afzonderlijke kor-
reltjes niet aan elkander gelijk zijn en verschillende plaatsen
van het papier raken, zoo zijn de trillingen, waarvan ieder een
enkelvoudig geluid verwekt, niet aan elkander g e 1 ij k. Ook
verloopt er bij de zonder orde, ongeregeld neervallende hoeveel-
heid zand geenszins altoos de zelfde tijd tusschen het ontstaan
der op elkander volgende enkelvoudige geluiden, maar hare
volgorde is onregelmatig ten opzigte van de gesteldheid
en den duur der afzonderlinge trillingen. Zulk een onregel-
matig zamengesteld geluid noemen wij een ge-
ruisch.
Proef h. Leggen wij eene rol (een potlood) of een bol
op eene tafel, dan hooren wij op het oogenblik, dat het
ligchaam met een deel van het tafelblad in aanraking komt,
een enkelvoudig geluid. Maar stoten wij tegen den bol, zoo-
dat hij snel achtereen steeds andere deelen van het tafelblad doet
trillen en eene onregelmatige opvolging van enkelvoudige ge-
luiden verwekt, dan verneemt het oor een g e r u i s c h , dat wij
met den naam van rollen bestempelen.
Eene aanraking met de punt eener naald brengt een enkel-
voudig geluid, eene beweging van de punt op een ander voor-
werp een geruisch voort, dat wij krabben noemen; eene pun-
tige pen, die verschillende deelen van het papier snel na elkan-
der doet trillen, krast. Het knarsen der raderen of van
eene doos, wier deksel door omdraaijen geopend wordt; het
rammelen van vallende vensterruiten, waarbij nu dit, dan dat
van hare deelen eene trilling ondergaat; het krijschen van
het porcelein, over welks ongelijke deelen de punt van een mes
heenglijdt, alsmede het ratelen van een wagen, die over de
oneffenheden van den grond snel voortrijdt; het sissen der
zich plotseling uitzettende dampblazen, die bij het indompelen
van een heet ijzer in water ontstaan en tegen de waterdeeltjes
stooten; het z u i s e n van den tegen vaste ligchamen stooten-