Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
769
Zoo lang de trillingen van den aether van grooten omvang en
betrekkelijk langzaam zijn, maken zij zich slechts voor het gevoel
kenbaar en brengen warmte voort; zij verwijderen de deeltjes van
een ligchaam van elkander en zetten dit uit; zij worden ligt op-
gewekt door het heen en weêr bewegen, bij het zamenpersen
en wrijven der ligchamen. Snelle trillingen des aethers worden
zjgtbaar en worden terug gekaatst op gelijke wijze als de ge-
luidsgolven, en ondergaan eene breking wanneer bij het schuin
doorgaan door doorzigtige ligchamen hare snelheid geringer
wordt; de kleuren ontstaan, gelijk de toonen, door een ongelijk
aantal van trillingen in den zelfden tijd.
Het magnetismus kan niet als eene zelfstandige kracht gelden,
maar slechts als eene werking der elektriciteit, die het ijzer mag-
netisch maakt wanneer zij daarom heen stroomt; de ongelijke
verwarming wekt, zoo wel op de plaats, waar twee metalen aan-
een gesoldeerd zijn, zoo ook de aanrakingsplaatsen der verschil-
lende bestanddeelen van de oppervlakte der aarde de elektri-
sche stroomen op en verleent daardoor aan de aarde magneti-
sche kracht. Als eene tweede werking der elektriciteit vertoont
zich de scheikundige aantrekking; want naauwkeu-
rige proeven hebben geleerd, dat scheikundige verbindingen
slechts daardoor plaats hebben, dat er bij de aanraking van twee
ligchamen tegengestelde elektriciteiten worden opgewekt, en de
scheikundige verwantschap toont zich des te sterker, hoe sterker
de elkander aantrekkende elektriciteiten zijn. Zoo wel de opge-
hoopte en zich slechts weinig bewegende elektriciteit eens con-
ductors, als de oogenblikkelijke stroom tusschen de beide be-
kleedsels eener leidsche flesch , en niet minder de onafgebroken
haren cirkelloop volbrengende strooming van eene galvanische
batterij brengen licht en warmte voort. Er heeft eene hevige
golving des waters plaats wanneer twee waterstroomen in het
zelfde bekken elkander ontmoeten; in de lucht ontstaan wervel-
winden wanneer twee tegengestelde luchtstroomen tegen elkan-
der aankomen ; zoo schijnt het ook dat de elektrische stroomen,