Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
741
naam van parallelogram van Watt draagt. Het punt P
beweegt zieh daarin evenwijdig met het punt M en gaat insge-
lijks loodregt op en neêr, maar legt een tweemaal zoo grooten
weg af. Aan het punt P liet hij daarom de zuigerstang
van den stoomeilinder aangrijpen.
h. De kruk. Met behulp van het parallelogram van Watt, De kruk.
brengt de zuigerstang de balans in op- en nedergaande beweging.
Deze moet echter, daar de meeste arbeidswerktuigen eene
draaijende beweging vereischen, noch in eene radbeweging ver-
anderd en daarom aan het andere einde der balans eene verbin-
dingsstang aangebragt worden, die eene kruk draait (§ 53).
c. Het vliegwiel- De beweging van den zuiger is onre- Het
gelmatig en wordt het langzaamst wanneer hij den boven-
sten of ondersten bodem vau den stoomcilinder nadert; boven-
dien brengt de aanwending der kruk volgens § 58 eene onge-
lijkmatigheid der beweging te weeg. Derhalve verbond Watt
met de kruk een vliegwiel. (§ 59).
d. De centrifugaal-regulator. Doch slechts onder twee De cen-
voorwaarden duurt de daardoor bereikte gelijkmatigheid der be-
weging voort, ten eerste wanneer de toevoer van stoom uit den
ketel gelijkvormig is, en ten tweede wanneer het werktuig
steeds den zelfden arbeid te verrigten heeft. Wordt de toevoer
van den stoom rijkelijker, dan wordt de beweging van den zui-
ger bespoedigd en de omwentelingen van het vliegwiel langza-
merhand sneller. Eveneens zal bij gelijkmatigen toevoer van
stoom de snelheid toenemen wanneer aan de bewegende kracht
een kleinere arbeid opgedragen wordt, of als zij een geringeren
wederstand te overwinnen heeft. De toevoer van stoom moet
daarom naar gelang van den te verrigten arbeid geregeld wor-
den, zoodat bij toenemende snelheid van het werktuig de toe-
voer van stoom verminderd wordt en omgekeerd. Dit doel ver-
vult de centrifugaal-regulator op de in § 64 verklaarde wijze;
hij verkrijgt zijne beweging van de as van het vliegwiel; eene
daarom heen gelegde koord zonder einde beweegt een kegel-