Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
728
Proef
van
Papin.
kracht gebruik te maken. In eene herberg had hij zich een
waschbekken lateu geven om zich de handen te wasschen; maar
digt bij het vuur lag eene wijnflesch, waarin een weinig wijn
overgebleven was; de wijn begon te koken, en uit de opening
der flesch kwam damp te voorschijn. Nu kwam Savery op de
gedachte om te beproeven wat er gebeuren zou, indien hij de
flesch omkeerde en haren mond in het water dompelde. Hij
trok een handschoen aan, vatte de heete flesch, en op het oogen-
blik dat hij hare opening in het bekken dompelde, drong het
water door den hals der flesch en vulde ze. Hij bouwde, om het
water, dat zich in eene mijn verzamelde, weg te krijgen, in
1699 een werktuig, waarin de stoom, in een ketel ontwikkeld,
in eene buis stroomde en waarin dus door afkoeling van dezen
eene ledige ruimte werd voortgebragt, in welke het water, door
de drukking der lucht gedreven, opsteeg. Weldra onderging
deze onvolkomen toestel eene wezenlijke verbetering.
Proef h. Om het benedeneinde van een houten stokje snij-
de men eene vingerbreede groef, omwinde deze met werk. of
vlas, dat men met kaarsvet bestreken heeft, en ver-
Fig. 422. yjjaj.(]jgg ^ich op zoodanige wijze een zuiger, die
eenigzins juist in eene reageerbuis sluit. In de re-
ageerbuis , die men, om ze beter te kunnen aan-
vatten , van boven met bindgaren omwinden kan,
brenge men , eer de zuiger ingestoken wordt, eenig
water sterk aan het koken. Hebben de te voor-
schijn komende dampen alle lucht uit de buis ver-
dreven , dan schuive men den zuiger in, verwijdere
de lamp en koele de buis af, terwijl men ze met
de bevochtigde vingers aanraakt. Terstond zal de
zuiger, als die niet te sterk en toch genoegzaam
luchtdigt in de buis sluit, dalen. In de buis be-
vonden zich namelijk slechts waterdampen , de lucht was daar-
door verdrongen; worden nu de dampen door afkoeling verdigt,
dan vormt zich water. Nu geven 1700 kubieke duimen damp