Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
490
omhoog beweegt; bij iederen slag met den hamer opeen
spijker, bij het toeslaan eener deur, bij het neervallen
of omvallen van een voorwerp heeft de zelfde trilling, de
zelfde heen en wéér gaande, slingerende beweging plaats. Door
eene trilling of snelle slingering van een vast
ligchaam wordt alzoo een geluid verwekt.
Proef h. In een met water gevuld bierglas dompele men
Vloei- staaije en late den droppel, die er aan blijft hangen, van
bare eene hoogte van ten minste een el midden op het water in het
^men!^ glas vallen. Bij het ontmoeten der beide vloeistoffen hoort men
insgelijks een geluid. De droppel wordt door het watervlak een
weinig terug geworpen, en dit water geraakt in op- en neêr-
gaande, slingerende beweging.
Proef c. Men rolt van schrijfpapier eene buis van een
Lncht- vinger lengte en sluite haar eene einde wel genoegzaam lucht-
vormige digt j doch niet te vast, met de kurk eener medicijnflesch. Blaast
men er aan het andere einde met den mond in en verdigt
men daardoor de luchtmassa, die zich in de buis bevindt, dan
ontstaat er een geluid op het zelfde oogenblik , waarin de kurk
uit de buis gedreven wordt. De verdigte luchtmassa wordt
uitgedreven, zet zich uit en stoot tegen de haar omgevende
lucht; maar de lucht in de buis is daardoor te zeer verdund
en een deel der verdrongene lucht keert er in terug. Door
deze ééne luchtschommeling, welke door de uitzetting van ver-
digte lucht veroorzaakt werd, is een enkelvoudig geluid verwekt.
Op gelijke wijze ontstaat het geluid, wanneer men den om-
trek van een rozeblaadje zamenvouwt, de daarin bevatte hoe-
veelheid lucht zamendrukt en door eenen slag op het blad haar
eenen uitweg opent om zich weder uit te zetten. Ieder sterk
enkelvoudig geluid wordt een knal genoemd.
Eene zamengedrukte vischblaas geeft een knal, terwijl de
lucht zich uitzettende er uit dringt; het zelfde geschiedt bij eene
klapbus, bij eene b i e r f 1 e s c h, waarvan het naar buiten
dringende koolzuur de stop afdrijft, en bij het geweer, waar
ligcha-
men.