Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
67 6
Fig. 392.
boven van eene daarop gezette buis voorzien, of eene reageer-
buis , zoo als die voor proef 359 is ingerigt, plaatse men in
een vat met smeltende sneeuw. Eerst daalt het water in de buis
ten gevolge der plaats hebbende afkoeling, geheel overeenkom-
stig de algemeene wet; men schuift de om de buis gebonden
draad de dalende oppervlakte na en tee-
kent daardoor den laagsten stand aan.
Bij verdere afkoeling begint
echter het water weêr te r ij z e n en
zet zich voortdurend uit. Even zoo
heeft de uitzetting plaats wanneer men
bij den laagsten stand van het water
de flesch uit de sneeuw neemt en in
de warme hand houdt. Er is dus
voor het water eene bepaalde tempe-
ratuur , bij welke het de kleinste ruimte
beslaat en derhalve het grootste ge-
wigt heeft, en het wordt dan even zeer
door verkoeling als door verwarming
uitgezet. Deze temperatuur wordt gevonden, als men bij het
nemen der proef door een tweede gat, in de kurk geboord, een
thermometer schuift. Water is bij omstreeks 4- 3° K. of
4° C. het digtst en bij gevolg ook het zwaarst.
Proef A. Eene medicijnflesch wordt geheel met water ge-
vuld, voorzigtig toegekurkt en gedurende den nacht aan de win-
Men vindt des morgens het glas ge-
sprongen en het bevrorene water in een ijsklomp veranderd,
die merkbaar grooter is dan de ruimte in het glas. —Ten ge-
volge van de uitzetting van het water bij het be-
vriezen vindt men glazen of porceleinen vaatwerk,
wanneer het, ook slechts ten deele met water gevuld, gedurende
den nacht in zeer koude vertrekken gestaan heeft, gesprongen.
Zelfs ijzeren bommen, die met water gevuld zijn, barsten bij
het bevriezen; r o t s e n, in wier spleten zich ijs vormt, worden
Uitzet-
ting
be'vriezen. terkoude blootgesteld