Boekgegevens
Titel: Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Serie: Van Druten & Bleekers goedkope bibliotheek voor alle standen, of verzameling van nuttige werken over allerlei vakken van wetenschap door de beste der hedendaagse schrijvers, [1e afd., serie 1], dl. 12-14
Auteur: Crüger, F.E.J.; Logeman, W.M.
Uitgave: Sneek: Van Druten & Bleeker, 1861
2e, verb. en verm. dr
Auteursrechten: Zie auteursrechten
Citeerinstructie: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, UBM: P.B. 174 : 2e dr.
URL: https://schoolmuseum.uba.uva.nl/bookid/LCSM_204279
Onderwerp: Natuurkunde: natuurkunde: algemeen, Natuurkunde: meetmethoden, meettechnieken en instrumentatie van de natuurkunde
Trefwoord: Natuurkunde, Experimentele natuurkunde, Leermiddelen (vorm)
Bekijk als:      
Scan: Afbeeldinggrootte:
   Grondbeginselen der natuurkunde, door de eenvoudigste proeven toegelicht
Vorige scan Volgende scanScanned page
664
wanneer men ze te digt bij elkander gelegd heeft en moeten
ruimte hebben om zich te kunnen uitzetten; zinkplaten
aan daken worden niet aaneen gespijkerd, maar slechts aan de
randen omgebogen en zoo aan elkander gehaakt, opdat zij zich,
zonder te scheuren, kunnen zamentrekken en, zonder elkander
te verdringen, zouden kunnen uitzetten. Glazen stoppen,
die te vast zitten, kan men daardoor losmaken, dat men door
wrijven den hals der flesch, die ze omsluit, verwarmt; men legt
er een dikken draad bindgaren om heen, twee personen vatten
de einden van den draad en trekken hem zeer snel heen en
weêr; de hals der flesch wordt warm en uitgezet, zoodat de nog
niet verwai-mde stop loslaat. In her conservatoire des
arts et métiers te Parijs heeft men zelfs muren door ver-
hitten en afkoelen van ijzeren stangen in den loodregten stand
terug gebragt; in eene ruime galerij waren de beide zijwanden
door het gewigt van het dak uit hunne stelling gedreven, en
men had daardoor ijzeren stangen getrokken, die van groote
moerschroeven voorzien waren; maar geene kracht scheen toe-
reikend om de moeren zoo sterk aan te schroeven dat de mu-
ren hun vroegeren stand weder verkregen. Nu liet Molard de
ijzeren stangen door lampen verhitten en, toen zij zich ten ge-
volge der verwarming verlengden, de moeren vaster aanschroe-
ven; bij het koud worden trokken de stangen zich zamen en
bragten de wanden weder digter bij elkander en in loodregten
stand. Zoo heeft men ook, toen er in den grooten koepel der
Pieterskerk te Eome scheuren gekomen waren, en hij uit
de voegen dreigde te wijken, er vijf verhitte ijzeren hoepels om
heen gelegd, bij welker afkoeling de scheuren zich sloten, en er,
toen later een der hoepels bij den schok eener aardbeving sprong,
nog een zesden hoepel bijgevoegd. Door deze daadzaken is voor
vaste ligchamen bewezen de
Wet, dat door de warmte de ligchamen uit-
gezet worden, maar zich bij het koud
worden zamentrekken.